Carmina Catulli

XXX. ad Alphenum


            ALFENE immemor atque unanimis false sodalibus,
            iam te nil miseret, dure, tui dulcis amiculi?
            iam me prodere, iam non dubitas fallere, perfide?
            nec facta impia fallacum hominum caelicolis placent.
            quae tu neglegis ac me miserum deseris in malis.
            eheu quid faciant, dic, homines cuiue habeant fidem?
            certe tute iubebas animam tradere, inique, me
            inducens in amorem, quasi tuta omnia mi forent.
            idem nunc retrahis te ac tua dicta omnia factaque
            uentos irrita ferre ac nebulas aereas sinis.
            si tu oblitus es, at di meminerunt, meminit Fides,
            quae te ut paeniteat postmodo facti faciet tui.
 
 
 

XXXI. ad Sirmium insulam


            PAENE insularum, Sirmio, insularumque
            ocelle, quascumque in liquentibus stagnis
            marique uasto fert uterque Neptunus,
            quam te libenter quamque laetus inuiso,
            uix mi ipse credens Thuniam atque Bithunos
            liquisse campos et uidere te in tuto.
            o quid solutis est beatius curis,
            cum mens onus reponit, ac peregrino
            labore fessi uenimus larem ad nostrum,
            desideratoque acquiescimus lecto?
            hoc est quod unum est pro laboribus tantis.
            salue, o uenusta Sirmio, atque ero gaude
            gaudente, uosque, o Lydiae lacus undae,
            ridete quidquid est domi cachinnorum.
 
 
 

XXXII. ad Ipsicillam


            AMABO, mea dulcis Ipsitilla,
            meae deliciae, mei lepores,
            iube ad te ueniam meridiatum.
            et si iusseris, illud adiuuato,
            ne quis liminis obseret tabellam,
            neu tibi lubeat foras abire,
            sed domi maneas paresque nobis
            nouem continuas fututiones.
            uerum si quid ages, statim iubeto:
            nam pransus iaceo et satur supinus
            pertundo tunicamque palliumque.
 
 
 

XXXIII. ad Vibennios


            O FVRVM optime balneariorum
            Vibenni pater et cinaede fili
            (nam dextra pater inquinatiore,
            culo filius est uoraciore),
            cur non exilium malasque in oras
            itis? quandoquidem patris rapinae
            notae sunt populo, et natis pilosas,
            fili, non potes asse uenditare.
 
 
 

XXXIV. carmen Dianae


            DIANAE sumus in fide
            puellae et pueri integri:
            Dianam pueri integri
                puellaeque canamus.
            o Latonia, maximi
            magna progenies Iouis,
            quam mater prope Deliam
                deposiuit oliuam,
            montium domina ut fores
            siluarumque uirentium
            saltuumque reconditorum
                amniumque sonantum:
            tu Lucina dolentibus
            Iuno dicta puerperis,
            tu potens Triuia et notho es
                dicta lumine Luna.
            tu cursu, dea, menstruo
            metiens iter annuum,
            rustica agricolae bonis
                tecta frugibus exples.
            sis quocumque tibi placet
            sancta nomine, Romulique,
            antique ut solita es, bona
                sospites ope gentem.
 
 
 

XXXV. ad Caecilium iubet libello loqui


            POETAE tenero, meo sodali,
            uelim Caecilio, papyre, dicas
            Veronam ueniat, Noui relinquens
            Comi moenia Lariumque litus.
            nam quasdam uolo cogitationes
            amici accipiat sui meique.
            quare, si sapiet, uiam uorabit,
            quamuis candida milies puella
            euntem reuocet, manusque collo
            ambas iniciens roget morari.
            quae nunc, si mihi uera nuntiantur,
            illum deperit impotente amore.
            nam quo tempore legit incohatam
            Dindymi dominam, ex eo misellae
            ignes interiorem edunt medullam.
            ignosco tibi, Sapphica puella
            musa doctior; est enim uenuste
            Magna Caecilio incohata Mater.
 
 
 

XXXVI. ad Lusi cacatam


            ANNALES Volusi, cacata carta,
            uotum soluite pro mea puella.
            nam sanctae Veneri Cupidinique
            uouit, si sibi restitutus essem
            desissemque truces uibrare iambos,
            electissima pessimi poetae
            scripta tardipedi deo daturam
            infelicibus ustulanda lignis.
            et hoc pessima se puella uidit
            iocose lepide uouere diuis.
            nunc o caeruleo creata ponto,
            quae sanctum Idalium Vriosque apertos
            quaeque Ancona Cnidumque harundinosam
            colis quaeque Amathunta quaeque Golgos
            quaeque Durrachium Hadriae tabernam,
            acceptum face redditumque uotum,
            si non illepidum neque inuenustum est.
            at uos interea uenite in ignem,
            pleni ruris et inficetiarum.
            annales Volusi, cacata carta.
 
 
 

XXXVII. ad contubernales et Egnatium


            SALAX taberna uosque contubernales,
            a pilleatis nona fratribus pila,
            solis putatis esse mentulas uobis,
            solis licere, quidquid est puellarum,
            confutuere et putare ceteros hircos?
            an, continenter quod sedetis insulsi
            centum an ducenti, non putatis ausurum
            me una ducentos irrumare sessores?
            atqui putate: namque totius uobis
            frontem tabernae sopionibus scribam.
            puella nam mi, quae meo sinu fugit,
            amata tantum quantum amabitur nulla,
            pro qua mihi sunt magna bella pugnata,
            consedit istic. hanc boni beatique
            omnes amatis, et quidem, quod indignum est,
            omnes pusilli et semitarii moechi;
            tu praeter omnes une de capillatis,
            cuniculosae Celtiberiae fili,
            Egnati. opaca quem bonum facit barba
            et dens Hibera defricatus urina.
 
 
 

XXXVIII. ad Cornificium


            MALEST, Cornifici, tuo Catullo
            malest, me hercule, et laboriose,
            et magis magis in dies et horas.
            quem tu, quod minimum facillimumque est,
            qua solatus es allocutione?
            irascor tibi. sic meos amores?
            paulum quid lubet allocutionis,
            maestius lacrimis Simonideis.
 
 
 

XXXIX. ad Egnatium


            EGNATIVS, quod candidos habet dentes,
            renidet usque quaque. si ad rei uentum est
            subsellium, cum orator excitat fletum,
            renidet ille; si ad pii rogum fili
            lugetur, orba cum flet unicum mater,
            renidet ille. quidquid est, ubicumque est,
            quodcumque agit, renidet: hunc habet morbum,
            neque elegantem, ut arbitror, neque urbanum.
            quare monendum est te mihi, bone Egnati.
            si urbanus esses aut Sabinus aut Tiburs
            aut pinguis Vmber aut obesus Etruscus
            aut Lanuuinus ater atque dentatus
            aut Transpadanus, ut meos quoque attingam,
            aut quilubet, qui puriter lauit dentes,
            tamen renidere usque quaque te nollem:
            nam risu inepto res ineptior nulla est.
            nunc Celtiber es: Celtiberia in terra,
            quod quisque minxit, hoc sibi solet mane
            dentem atque russam defricare gingiuam,
            ut quo iste uester expolitior dens est,
            hoc te amplius bibisse praedicet loti.
 
 
 

XL. ad Rauidum


            QVAENAM te mala mens, miselle Rauide,
            agit praecipitem in meos iambos?
            quis deus tibi non bene aduocatus
            uecordem parat excitare rixam?
            an ut peruenias in ora uulgi?
            quid uis? qualubet esse notus optas?
            eris, quandoquidem meos amores
            cum longa uoluisti amare poena.
 
 

XLI. ad Ameanam

            AMEANA puella defututa
            tota milia me decem poposcit,
            ista turpiculo puella naso,
            decoctoris amica Formiani.
            propinqui, quibus est puella curae,
            amicos medicosque conuocate:
            non est sana puella, nec rogare
            qualis sit solet aes imaginosum.
 
 
 

XLII. ad hendecasyllabos


            ADESTE, hendecasyllabi, quot estis
            omnes undique, quotquot estis omnes.
            iocum me putat esse moecha turpis,
            et negat mihi nostra reddituram
            pugillaria, si pati potestis.
            persequamur eam et reflagitemus.
            quae sit, quaeritis? illa, quam uidetis
            turpe incedere, mimice ac moleste
            ridentem catuli ore Gallicani.
            circumsistite eam, et reflagitate,
            'moecha putida, redde codicillos,
            redde putida moecha, codicillos!'
            non assis facis? o lutum, lupanar,
            aut si perditius potes quid esse.
            sed non est tamen hoc satis putandum.
            quod si non aliud potest ruborem
            ferreo canis exprimamus ore.
            conclamate iterum altiore uoce.
            'moecha putide, redde codicillos,
            redde, putida moecha, codicillos!'
            sed nil proficimus, nihil mouetur.
            mutanda est ratio modusque uobis,
            siquid proficere amplius potestis:
            'pudica et proba, redde codicillos.'
 
 
 

XLIII. ad Ameanam


            SALVE, nec minimo puella naso
            nec bello pede nec nigris ocellis
            nec longis digitis nec ore sicco
            nec sane nimis elegante lingua,
            decoctoris amica Formiani.
            ten prouincia narrat esse bellam?
            tecum Lesbia nostra comparatur?
            o saeclum insapiens et infacetum!
 
 
 

XLIV. ad fundum


            O FVNDE noster seu Sabine seu Tiburs
            (nam te esse Tiburtem autumant, quibus non est
            cordi Catullum laedere; at quibus cordi est,
            quouis Sabinum pignore esse contendunt),
           sed seu Sabine siue uerius Tiburs,
            fui libenter in tua suburbana
            uilla, malamque pectore expuli tussim,
            non inmerenti quam mihi meus uenter,
            dum sumptuosas appeto, dedit, cenas.
            nam, Sestianus dum uolo esse conuiua,
            orationem in Antium petitorem
            plenam ueneni et pestilentiae legi.
            hic me grauedo frigida et frequens tussis
            quassauit usque, dum in tuum sinum fugi,
            et me recuraui otioque et urtica.
            quare refectus maximas tibi grates
            ago, meum quod non es ulta peccatum.
            nec deprecor iam, si nefaria scripta
            Sesti recepso, quin grauedinem et tussim
            non mihi, sed ipsi Sestio ferat frigus,
            qui tunc uocat me, cum malum librum legi.
 
 
 

XLV. ad Septimium


            ACMEN Septimius suos amores
            tenens in gremio 'mea' inquit 'Acme,
            ni te perdite amo atque amare porro
            omnes sum assidue paratus annos,
            quantum qui pote plurimum perire,
            solus in Libya Indiaque tosta
            caesio ueniam obuius leoni.'
            hoc ut dixit, Amor sinistra ut ante
            dextra sternuit approbationem.
                at Acme leuiter caput reflectens
            et dulcis pueri ebrios ocellos
            illo purpureo ore suauiata,
            'sic' inquit 'mea uita Septimille,
            huic uni domino usque seruiamus,
            ut multo mihi maior acriorque
            ignis mollibus ardet in medullis.'
            hoc ut dixit, Amor sinistra ut ante
            dextra sternuit approbationem.
                nunc ab auspicio bono profecti
            mutuis animis amant amantur.
            unam Septimius misellus Acmen
            mauult quam Syrias Britanniasque:
            uno in Septimio fidelis Acme
            facit delicias libidinisque.
            quis ullos homines beatiores
            uidit, quis Venerem auspicatiorem?
 
 
 

XLVI.


            IAM uer egelidos refert tepores,
            iam caeli furor aequinoctialis
            iucundis Zephyri silescit aureis.
            linquantur Phrygii, Catulle, campi
            Nicaeaeque ager uber aestuosae:
            ad claras Asiae uolemus urbes.
            iam mens praetrepidans auet uagari,
            iam laeti studio pedes uigescunt.
            o dulces comitum ualete coetus,
            longe quos simul a domo profectos
            diuersae uarie uiae reportant.
 
 
 

XLVII. ad Porcium et Socrationem


            PORCI et Socration, duae sinistrae
            Pisonis, scabies famesque mundi,
            uos Veraniolo meo et Fabullo
            uerpus praeposuit Priapus ille?
            uos conuiuia lauta sumptuose
            de die facitis, mei sodales
            quaerunt in triuio uocationes?
 
 
 

XLVIII. ad Iuuentium


            MELLITOS oculos tuos, Iuuenti,
            si quis me sinat usque basiare,
            usque ad milia basiem trecenta
            nec numquam uidear satur futurus,
            non si densior aridis aristis
            sit nostrae seges osculationis.
 
 
 

IL. ad Marcum Tullium Ciceronem


            DISERTISSIME Romuli nepotum,
            quot sunt quotque fuere, Marce Tulli,
            quotque post aliis erunt in annis,
            gratias tibi maximas Catullus
            agit pessimus omnium poeta,
            tanto pessimus omnium poeta,
            quanto tu optimus omnium patronus.
 
 
 

L. ad Lucinium


            HESTERNO, Licini, die otiosi
            multum lusimus in meis tabellis,
            ut conuenerat esse delicatos:
            scribens uersiculos uterque nostrum
            ludebat numero modo hoc modo illoc,
            reddens mutua per iocum atque uinum.
            atque illinc abii tuo lepore
            incensus, Licini, facetiisque,
            ut nec me miserum cibus iuuaret
            nec somnus tegeret quiete ocellos,
            sed toto indomitus furore lecto
            uersarer, cupiens uidere lucem,
            ut tecum loquerer, simulque ut essem.
            at defessa labore membra postquam
            semimortua lectulo iacebant,
            hoc, iucunde, tibi poema feci,
            ex quo perspiceres meum dolorem.
            nunc audax caue sis, precesque nostras,
            oramus, caue despuas, ocelle,
            ne poenas Nemesis reposcat a te.
            est uehemens dea: laedere hanc caueto.
 
 
 

LI. ad Lesbiam


            ILLE mi par esse deo uidetur,
            ille, si fas est, superare diuos,
            qui sedens aduersus identidem te
                spectat et audit
            dulce ridentem, misero quod omnis
            eripit sensus mihi: nam simul te,
            Lesbia, aspexi, nihil est super mi
            *    *    *    *    *    *    *    *
            lingua sed torpet, tenuis sub artus
            flamma demanat, sonitu suopte
            tintinant aures, gemina et teguntur
                lumina nocte.
            otium, Catulle, tibi molestum est:
            otio exsultas nimiumque gestis:
            otium et reges prius et beatas
                perdidit urbes.
 
 
 

LII. in Nouium


            QVID est, Catulle? quid moraris emori?
            sella in curuli struma Nonius sedet,
            per consulatum peierat Vatinius:
            quid est, Catulle? quid moraris emori?
 
 
 

LIII. ad Gaium Licinium Caluum


            RISI nescio quem modo e corona,
            qui, cum mirifice Vatiniana
            meus crimina Caluos explicasset
            admirans ait haec manusque tollens,
            'di magni, salaputium disertum!'
 
 
 

LIV. de Octonis capite


            OTHONIS caput oppido est pusillum,
            et eri rustice semilauta crura,
            subtile et leue peditum Libonis,
            si non omnia, displicere uellem
            tibi et Sufficio seni recocto...
            irascere iterum meis iambis
            inmerentibus, unice imperator.
 
 
 

LV. ad Camerium


            ORAMVS, si forte non molestum est,
            demonstres ubi sint tuae tenebrae.
            te Campo quaesiuimus minore,
            te in Circo, te in omnibus libellis,
            te in templo summi Iouis sacrato.
            in Magni simul ambulatione
            femellas omnes, amice, prendi,
            quas uultu uidi tamen sereno.
            auelte, sic ipse flagitabam,
            Camerium mihi pessimae puellae.
            quaedam inquit, nudum reduc...
            'en hic in roseis latet papillis.'
            sed te iam ferre Herculi labos est;
            tanto te in fastu negas, amice.
            dic nobis ubi sis futurus, ede
            audacter, committe, crede luci.
            nunc te lacteolae tenent puellae?
            si linguam clauso tenes in ore,
            fructus proicies amoris omnes.
            uerbosa gaudet Venus loquella.
            uel, si uis, licet obseres palatum,
            dum uestri sim particeps amoris.
 
 
 

LVI. ad Catonem


            O REM ridiculam, Cato, et iocosam,
            dignamque auribus et tuo cachinno!
            ride quidquid amas, Cato, Catullum:
            res est ridicula et nimis iocosa.
            deprendi modo pupulum puellae
            trusantem; hunc ego, si placet Dionae,
            protelo rigida mea cecidi.
 
 
 

LVII. ad Gaium Iulium Caesarem


            PVLCRE conuenit improbis cinaedis,
            Mamurrae pathicoque Caesarique.
            nec mirum: maculae pares utrisque,
            urbana altera et illa Formiana,
            impressae resident nec eluentur:
            morbosi pariter, gemelli utrique,
            uno in lecticulo erudituli ambo,
            non hic quam ille magis uorax adulter,
            riuales socii puellularum.
            pulcre conuenit improbis cinaedis.
 
 
 

LVIII. ad Marcum Caelium Rufum


            CAELI, Lesbia nostra, Lesbia illa.
            illa Lesbia, quam Catullus unam
            plus quam se atque suos amauit omnes,
            nunc in quadriuiis et angiportis
            glubit magnanimi Remi nepotes.
 
 
 

            LVIIIb. ad Camerium


            NON custos si fingar ille Cretum,
            non Ladas ego pinnipesue Perseus,
            non si Pegaseo ferar uolatu,
            non Rhesi niueae citaeque bigae;
            adde huc plumipedas uolatilesque,
            uentorumque simul require cursum,
            quos iunctos, Cameri, mihi dicares:
            defessus tamen omnibus medullis
            et multis languoribus peresus
            essem te mihi, amice, quaeritando.
 
 
 

LIX. in Rufum


            BONONIENSIS Rufa Rufulum fellat,
            uxor Meneni, saepe quam in sepulcretis
            uidistis ipso rapere de rogo cenam,
            cum deuolutum ex igne prosequens panem
            ab semiraso tunderetur ustore.
 
 
 

LX.


            NVM te leaena montibus Libystinis
            aut Scylla latrans infima inguinum parte
            tam mente dura procreauit ac taetra,
            ut supplicis uocem in nouissimo casu
            contemptam haberes, a nimis fero corde?
 
 
 

LXI. epythalamius Iunie et Mallii


            COLLIS o Heliconii
            cultor, Vraniae genus,
            qui rapis teneram ad uirum
            uirginem, o Hymenaee Hymen,
                o Hymen Hymenaee;
            cinge tempora floribus
            suaue olentis amaraci,
            flammeum cape laetus, huc
            huc ueni, niueo gerens
                luteum pede soccum;
            excitusque hilari die,
            nuptialia concinens
            uoce carmina tinnula,
            pelle humum pedibus, manu
                pineam quate taedam.
            namque Iunia Manlio,
            qualis Idalium colens
            uenit ad Phrygium Venus
            iudicem, bona cum bona
                nubet alite uirgo,
            floridis uelut enitens
            myrtus Asia ramulis
            quos Hamadryades deae
            ludicrum sibi roscido
                nutriunt umore.
            quare age, huc aditum ferens,
            perge linquere Thespiae
            rupis Aonios specus,
            nympha quos super irrigat
                frigerans Aganippe.
            ac domum dominam uoca
            coniugis cupidam noui,
            mentem amore reuinciens,
            ut tenax hedera huc et huc
                arborem implicat errans.
            uosque item simul, integrae
            uirgines, quibus aduenit
            par dies, agite in modum
            dicite, o Hymenaee Hymen,
                o Hymen Hymenaee.
            ut libentius, audiens
            se citarier ad suum
            munus, huc aditum ferat
            dux bonae Veneris, boni
                coniugator amoris.
            quis deus magis est ama-
            tis petendus amantibus?
            quem colent homines magis
            caelitum, o Hymenaee Hymen,
                o Hymen Hymenaee?
            te suis tremulus parens
            inuocat, tibi uirgines
            zonula soluunt sinus,
            te timens cupida nouos
                captat aure maritus.
            tu fero iuueni in manus
            floridam ipse puellulam
            dedis a gremio suae
            matris, o Hymenaee Hymen,
                o Hymen Hymenaee.
            nil potest sine te Venus,
            fama quod bona comprobet,
            commodi capere, at potest
            te uolente. quis huic deo
                compararier ausit?
            nulla quit sine te domus
            liberos dare, nec parens
            stirpe nitier; ac potest
            te uolente. quis huic deo
                compararier ausit?
            quae tuis careat sacris,
            non queat dare praesides
            terra finibus: at queat
            te uolente. quis huic deo
                compararier ausit?
            claustra pandite ianuae.
            uirgo adest. uiden ut faces
            splendidas quatiunt comas?
            *    *    *    *    *    *    *    *
            *    *    *    *    *    *    *    *
            *    *    *    *    *    *    *    *
            *    *    *    *    *    *    *    *
            tardet ingenuus pudor.
            quem tamen magis audiens,
            flet quod ire necesse est.
            flere desine. non tibi Au-
            runculeia periculum est,
            ne qua femina pulcrior
            clarum ab Oceano diem
                uiderit uenientem.
            talis in uario solet
            diuitis domini hortulo
            stare flos hyacinthinus.
            sed moraris, abit dies.
                prodeas noua nupta.
            prodeas noua nupta, si
            iam uidetur, et audias
            nostra uerba. uiden? faces
            aureas quatiunt comas:
                prodeas noua nupta.
            non tuus leuis in mala
            deditus uir adultera,
            probra turpia persequens,
            a tuis teneris uolet
                secubare papillis,
            lenta sed uelut adsitas
            uitis implicat arbores,
            implicabitur in tuum
            complexum. sed abit dies:
                prodeas noua nupta.
            o cubile, quod omnibus
            *    *    *    *    *    *    *    *
            *    *    *    *    *    *    *    *
            *    *    *    *    *    *    *    *
                candido pede lecti,
            quae tuo ueniunt ero,
            quanta gaudia, quae uaga
            nocte, quae medio die
            gaudeat!    sed abit dies:
                prodeas noua nupta.
            tollite, o pueri, faces:
            flammeum uideo uenire.
            ite concinite in modum
            'io Hymen Hymenaee io,
                io Hymen Hymenaee.'
            ne diu taceat procax
            Fescennina iocatio,
            nec nuces pueris neget
            desertum domini audiens
                concubinus amorem.
            da nuces pueris, iners
            concubine! satis diu
            lusisti nucibus: lubet
            iam seruire Talasio.
                concubine, nuces da.
            sordebant tibi uillicae,
            concubine, hodie atque heri:
            nunc tuum cinerarius
            tondet os. miser a miser
                concubine, nuces da.
            diceris male te a tuis
            unguentate glabris marite
            abstinere, sed abstine.
            io Hymen Hymenaee io,
                io Hymen Hymenaee.
            scimus haec tibi quae licent
            sola cognita, sed marito
            ista non eadem licent.
            io Hymen Hymenaee io,
                io Hymen Hymenaee.
            nupta, tu quoque quae tuus
            uir petet caue ne neges,
            ni petitum aliunde eat.
            io Hymen Hymenaee io,
                io Hymen Hymenaee.
            en tibi domus ut potens
            et beata uiri tui,
            quae tibi sine seruiat
            (io Hymen Hymenaee io,
                io Hymen Hymenaee)
            usque dum tremulum mouens
            cana tempus anilitas
            omnia omnibus annuit.
            io Hymen Hymenaee io,
                io Hymen Hymenaee.
            transfer omine cum bono
            limen aureolos pedes,
            rasilemque subi forem.
            io Hymen Hymenaee io,
                io Hymen Hymenaee.
            aspice intus ut accubans
            uir tuus Tyrio in toro
            totus immineat tibi.
            io Hymen Hymenaee io,
                io Hymen Hymenaee.
            illi non minus ac tibi
            pectore uritur intimo
            flamma, sed penite magis.
            io Hymen Hymenaee io,
                io Hymen Hymenaee.
            mitte brachiolum teres,
            praetextate, puellulae:
            iam cubile adeat uiri.
            io Hymen Hymenaee io,
                io Hymen Hymenaee.
            uos bonae senibus uiris
            cognitae bene feminae,
            collocate puellulam.
            io Hymen Hymenaee io,
                io Hymen Hymenaee.
            iam licet uenias, marite:
            uxor in thalamo tibi est,
            ore floridulo nitens,
            alba parthenice uelut
                luteumue papauer.
            at, marite, ita me iuuent
            caelites, nihilo minus
            pulcer es, neque te Venus
            neglegit. sed abit dies:
                perge, ne remorare.
            non diu remoratus es:
            iam uenis. bona te Venus
            iuuerit, quoniam palam
            quod cupis cupis, et bonum
                non abscondis amorem.
            ille pulueris Africi
            siderumque micantium
            subducat numerum prius,
            qui uestri numerare uolt
                multa milia ludi.
            ludite ut lubet, et breui
            liberos date. non decet
            tam uetus sine liberis
            nomen esse, sed indidem
                semper ingenerari.
            Torquatus uolo paruulus
            matris e gremio suae
            porrigens teneras manus
            dulce rideat ad patrem
                semihiante labello.
            sit suo similis patri
            Manlio et facile insciis
            noscitetur ab omnibus,
            et pudicitiam suae
                matris indicet ore.
            talis illius a bona
            matre laus genus approbet,
            qualis unica ab optima
            matre Telemacho manet
                fama Penelopeo.
            claudite ostia, uirgines:
            lusimus satis. at boni
            coniuges, bene uiuite et
            munere assiduo ualentem
                exercete iuuentam.
 
 
 

LXII. exametrum carmen nuptiale


            VESPER adest, iuuenes, consurgite: Vesper Olympo
            exspectata diu uix tandem lumina tollit.
            surgere iam tempus, iam pinguis linquere mensas,
            iam ueniet uirgo, iam dicetur hymenaeus.
            Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!
            Cernitis, innuptae, iuuenes? consurgite contra;
            nimirum Oetaeos ostendit Noctifer ignes.
            sic certest; uiden ut perniciter exsiluere?
            non temere exsiluere, canent quod uincere par est.
            Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!
            non facilis nobis, aequales, palma parata est:
            aspicite, innuptae secum ut meditata requirunt.
            non frustra meditantur: habent memorabile quod sit;
            nec mirum, penitus quae tota mente laborant.
            nos alio mentes, alio diuisimus aures;
            iure igitur uincemur: amat uictoria curam.
            quare nunc animos saltem conuertite uestros;
            dicere iam incipient, iam respondere decebit.
            Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!
            Hespere, quis caelo fertur crudelior ignis?
            qui natam possis complexu auellere matris,
            complexu matris retinentem auellere natam,
            et iuueni ardenti castam donare puellam.
            quid faciunt hostes capta crudelius urbe?
            Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!
            Hespere, quis caelo lucet iucundior ignis?
            qui desponsa tua firmes conubia flamma,
            quae pepigere uiri, pepigerunt ante parentes,
            nec iunxere prius quam se tuus extulit ardor.
            quid datur a diuis felici optatius hora?
            Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!
            Hesperus e nobis, aequales, abstulit unam.
            *    *    *    *    *    *    *    *
            *    *    *    *    *    *    *    *
            namque tuo aduentu uigilat custodia semper,
            nocte latent fures, quos idem saepe reuertens,
            Hespere, mutato comprendis nomine Eous
            at lubet innuptis ficto te carpere questu.
            quid tum, si carpunt, tacita quem mente requirunt?
            Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!
            Vt flos in saeptis secretus nascitur hortis,
            ignotus pecori, nullo conuolsus aratro,
            quem mulcent aurae, firmat sol, educat imber;
            multi illum pueri, multae optauere puellae:
            idem cum tenui carptus defloruit ungui,
            nulli illum pueri, nullae optauere puellae:
            sic uirgo, dum intacta manet, dum cara suis est;
            cum castum amisit polluto corpore florem,
            nec pueris iucunda manet, nec cara puellis.
            Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!
            Vt uidua in nudo uitis quae nascitur aruo,
            numquam se extollit, numquam mitem educat uuam,
            sed tenerum prono deflectens pondere corpus
            iam iam contingit summum radice flagellum;
            hanc nulli agricolae, nulli coluere iuuenci:
            at si forte eadem est ulmo coniuncta marito,
            multi illam agricolae, multi coluere iuuenci:
            sic uirgo dum intacta manet, dum inculta senescit;
            cum par conubium maturo tempore adepta est,
            cara uiro magis et minus est inuisa parenti.
            Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!
            Et tu ne pugna cum tali coniuge uirgo.
            non aequom est pugnare, pater cui tradidit ipse,
            ipse pater cum matre, quibus parere necesse est.
            uirginitas non tota tua est, ex parte parentum est,
            tertia pars patrest, pars est data tertia matri,
            tertia sola tua est: noli pugnare duobus,
            qui genero suo iura simul cum dote dederunt.
            Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee!
 
 

Latin text from The Latin Library  at ad Fontes Academy.
Comments, suggestions or complaints:  carey@patriot.net

Back Gif © 1997 Charles H. Tupper http://cyberspace.crm/tup 1