PANDUAN MAKMAL SAINS SEKOLAH
KESELAMATAN BAHAN RADIOAKTIF
1.3
BAHAN RADIOAKTIF
1.3.1 Kelayakan Guru Sains
Guru yang hendak mengunakan sumber atau bahan radioaktif di dalam makmal
sains sekolah hendaklah guru yang berpengetahuan dan berpegalaman dalam pengendalian
bahan radioaktif.
1.3.2 Pembelian dan pengendalian sumber radioaktif
Pembelian dan pengendalian sumber radioaktif hendaklah mendapat kebenaran
daripada Pengarah Pendidikan Negeri.
Jubah makmal dan cermin mata keselamatan hendaklah dipakai semasa menjalankan
eksperimen yang melibatkan bahan radioaktif. Kerja yang menggunakan cecair
radioaktif hendaklah dijalankan di atas dulang atau talam. Selepas menjalankan
eksperimen, tangan hendaklah dibasuh dengan sabun dengan bersih sebelum
meninggalkan makmal.
Sumber radioaktif hendakalh sentiasa dikendalikan dengan pengepit dan
jangan sekali-kali memegangnya dengan tangan. Pengunaan sumber cecair atau
sumber yang lebih aktif tidak boleh dikendalikan dengan mulut ( misalnya dengan
menggunakan pipet dan botol basuh ). Sumber radioaktif janganlah sekali-kali
dihampirkan dengan mata.
Bahan radioaktif mestilah disimpan di dalam bekas plumbum. Pemindahan
bahan radioaktif mestilah dilakukanoleh guru tertentu yang bertanggunjawab ke
atasnya sahaja. Jika sumber radioaktif digunakan, maka sarung tangan keselamatn
hendaklah dipakai.
Sisa-sisa radioaktif hendaklah dilupuskan mengikut peraturan yang
ditentukan baginya ( sila lihat cara-cara pelupusan ).
1.3.3
Penyimpanan
Sekolah tidak dibenarkan menyimpan lebih daripada 2 millicurie sumber
terbuka dalam satu masa dan lazimnya jumlah keaktifan sumber tidak di benarkan 4
millicurie. Sumber radioaktif seperti strontium 90 atau mana-mana nuklid seperti
radium tidak boleh digunakan kerana ia membebaskan zarah alfa.
Semua bahan yang dibenarkan penggunaannya hendakalah disimpan di dalam
stor atau almari bertanda dan berkunci dan jabatan bomba tempatan hendaklah
diberitahu tentang bahan-bahan tersebut di dalam simpanan sekolah berkenaan.
Stor atau almari tersebut hendaklah berasingan dan dos yang dikeluarkan dari
dalamnya hendaklah dikira dan disukat serta ditanda padanya. Seseorang tidak
boleh didedahkan kepada sumber radioaktif dengan tidak melebihi daripada 50
milirad setahun.
Jika kecurian atau kehilangan sumber radioaktif, pihak polis,
Jabatan Kimia dan Pengarah Pendidikan Negeri hendaklah diberitahu serta-merta.
Semua sumber dan bekas radioaktif hendaklah dilabelkan dengan terang
berserta dengan sumber berbahaya. Ia hendaklah disimpan didalam stor yang
tersebut dan terkunci bila tidak digunakan.
1.3.4
Kemalangan Dalam Makmal
Bahan-bahan lembabyang tumpah hendaklah dilap hingga kering . Dulang atau
bekas mengisi bahan tumpahan ini hendakalh dibasuh dengan sabun
atau bahan pencuci.
Sebarang pencemaran di lantai, bangku atau lain-lain permukaan makmal
hendakalh dibasuh dengan bersih dan diukur kekuatan keradioaktifannya.
Pakaian yang tercemar hendaklah dihantar kepada orang yang pakar dalam
bidang teknik pelupusan ( seperti Pegawai Keselamatan Radioaktif Hospital )
untuk tindakan selanjutnya.
1.3.5
Pelupusan
Bahan radioaktif dibahagikan kepada dua jenis iaitu:
(i) “Sumber Tertutup”
(a) Takrif:
( b) Kaedah:
Sumber yang tidak diperlukan hendaklah dikembalikan kepada pembekal atau pengeluarnya. Jika sumber tertutup iaitu disyaki merbahaya atau bocor, pihak berkuasa yang berkenaan hendaklah diberitahu dengan segera.