กลุ่มงานรังสีวิทยา  สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ
ถนนวิภาวดีรังสิต  จตุจักร  กรุงเทพฯ  10900

      

ความรู้ทั่วไปทางรังสี

โคบอลต์-60

"โคบอลต์" เป็นโลหะชนิดหนึ่งคล้ายกับเหล็ก
ทองแดง หรือสังกะสี

ในร่างกายเราก็มีโคบอลต์ เพราะโคบอลต์เป็นธาตุที่เป็นส่วนประกอบของวิตามินบี-12 (cobalamin)

โคบอลต์เป็นธาตุที่แข็งและทนต่อการกัดกร่อน จึงมีการนำไปใช้หลายด้าน เช่น ใช้ทำขั้วแบตเตอรี  แม่เหล็ก ใช้เป็นส่วนผสมของยางเรเดียล ใช้เป็นส่วนประกอบของอัลลอย ซึ่งใช้ในเครื่องยนต์ของเครื่องบิน ฯลฯ

 

 

   

แต่ถ้าพูดว่า "โคบอลต์-60" จะหมายถึงธาตุโคบอลต์ที่สามารถให้รังสีออกมา

เราได้ "โคบอลต์-60" จากการนำเอาโคบอลต์-59 ที่เสถียร ซึ่งมีอยู่ในธรรมชาติ
ไปอาบนิวตรอนจากเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณู
ทำให้นิวเคลียสของโคบอลต์มีนิวตรอนเพิ่มขึ้น
การมีนิวตรอนเพิ่มขึ้น ทำให้สภาวะในนิวเคลียสของโคบอลต์-60 ไม่เสถียร
จึงสลายตัวให้รังสีออกมา (โคบอลต์-60 เป็นสารรังสีซึ่งมีครึ่งชีวิต 5.3 ปี)

รังสีที่ได้จากโคบอลท์-60 มีทั้งที่เรียกว่ารังสีบีตา (beta) และรังสีแกมมา (gamma)
แต่ที่เรานิยมนำมาใช้งานได้แก่ รังสีแกมมา เนื่องจากมีอำนาจทะลุทะลวงสูง


 จาก www.uic.com

รังสีแกมมาที่ได้ ถึงแม้มีอำนาจทะลุทะลวงสูง
แต่ไม่ทำให้สารเป็นสารรังสี เนื่องจากพลังงานไม่สูงพอ
(คล้ายแสงแดดทำให้น้ำร้อนได้ แต่ถึงแม้จะตั้งน้ำไว้กลางแดดนานเท่าไร
แสงแดดก็ไม่สามารถทำให้น้ำเดือดได้)

 

จึงมีการนำเอารังสีแกมมาจากโคบอลท์-60 มาใช้ประโยชน์มากมาย
เช่น ใช้ในการรักษาผู้ป่วยโรคมะเร็ง ฆ่าเชื้อในผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์
ถนอมอาหาร ทำลายพยาธิ ลดจำนวนจุลินทรีย์ กำจัดแมลงศัตรูพืช
ตลอดจนการปรับปรุงพันธุ์พืช ใช้ในการตรวจสอบการชำรุดของโลหะ ฯลฯ

 

กลับสู่หน้าหลัก

 

 

1