|
Friedrich Robert Helmert Alman Jeodezici
|
Babası Vakıf veznedarı
Johann Friedrich HELMERT ve Annesi Christiane Friederike (Linke)’nin çocuğu
olarak Freiberg’de dünyaya geldi. Doğduğu kentte 1857’ye kadar İlkokula
devam etti. Daha sonra Dresden’de 1859’a kadar öğrenimine devam etti.
Çalışkanlığı ve yeteneği ile hu okulda bir gümüş madalya ve seyahat
bursu kazandı. 1859’da henüz 16 yaşında iken bilimsel öğrenim için
Dresden Politeknik Okuluna girdi ve 1863’de 20 yaşında burayı bitirdi.
Oradaki jeodezi hocası Prof. Dr. NAGEL kendisine Carl Friedrich Gauss’un geliştirdiği
Jeodezi alanını tavsiye etti. Helmert de kendisini bu bilime adamaya karar
verdi. Zaten Prof. NAGEL nirengi çalışmalarında öğrenci iken kendisini çalıştırmış
ve okul bitiminde yanına asistan olarak almıştı. 1866’da Helmert. hocasının
rızasını alarak Leipzig Universitesine girdi ve burada 2 yarıyıl
astronomi ve matematik konularında derinleşti. 12.05.1868 tarihinde Yüksek
jeodezide Rasyonel Ölçmelerin Araştırılması” konusu ile Doktor unvanını
aldı. Bu çalışmasında hata hesahının özellikle nokta kestirrnelerinde
matematik esaslara bağlı olarak türevle yapılabileceğini gösterdi. Hata
elipsi kavramını ve baz büyütme ağlarında ve büyük nirengi ağlarında
ana noktaların uygun dağılımı gibi konuları araştırdı ve bu konuları
çok sayıda sayısal örnekle pekiştirdi. 25 yaşında akademik öğrenimini
tamamlamış oldu. Bu arada kah Saksonya meridyen uzunluğu ölçümünde, kah
lise matematik öğretmenliğinde ve 1869-1870 yıllarında da Hamburg Gözlemevinde
gözlemci olarak çalıştı. 1870’de Aachen Politeknik’te (şimdi Aachen
Teknik Universitesi) Profesör oldu.
1872’de
“Dengeleme Hesabı” ve 1880-184 arasında “Yüksek jeodezinin
Matematiksel ve Fiziksel Temelleri” isimli 2 ciltlik kitaplarını yazdı.
1887’de Potsdam Jeodezi Enstitüsü direktörü oldu. Buradaki astronomi gözlem
kulesine daha sonra “Helmert Kulesi”adı verildi. Berlin Üniversitesi’nde
Profesör olarak çalıstı. Uluslararası Yer Ölçümü daimi komisyon başkanı
oldu. Çok sayıda bilimsel makalesi vardır. Jodezide kendi adı ile anılan
“Helmert Yüksekliği”, “Helmert Hata Elipsi”, “Büyük ağların grup
halinde dengelenmesinde Helmert yöntemi”, “HeImert Dönüşümü” gibi bir çok
kavramlar yerleştirmiştir. 1903’te Aachen’de Onur Doktorası ünvanım
veriImiştir.
Halen
kendi adı ile anılan Helmert Nişanı çok az sayıda ünlü jeodeziciye
verilmiştir. ( Prof. Dr.mult. Helmut Wolf de bu nişanı alanlardan biridir.
Derleyen: Prof Dr: Muzaffer Şerbetçi