Friedrich Robert Helmert

D.: 31 Ağustos 1843 Freiberf / Saksonya
Ö.: 15 Haziran 1917 Potsdam / Berlin

Alman Jeodezici

 


 
  Babası Vakıf veznedarı Johann Friedrich HELMERT ve Annesi Christiane Friederike (Lin­ke)’nin çocuğu olarak Freiberg’de dünyaya geldi. Doğduğu kentte 1857’ye kadar İlkokula de­vam etti. Daha sonra Dresden’de 1859’a kadar öğ­renimine devam etti. Çalışkanlığı ve yeteneği ile hu okulda bir gümüş madalya ve seyahat bursu kazan­dı. 1859’da henüz 16 yaşında iken bilimsel öğrenim için Dresden Politeknik Okuluna girdi ve 1863’de 20 yaşında burayı bitirdi. Oradaki jeodezi hocası Prof. Dr. NAGEL kendisine Carl Friedrich Gauss’un geliştirdiği Jeodezi alanını tavsiye etti. Helmert de kendisini bu bilime adamaya karar verdi. Zaten Prof. NAGEL nirengi çalışmalarında öğrenci iken kendisini çalıştırmış ve okul bitiminde yanına asis­tan olarak almıştı. 1866’da Helmert. hocasının rıza­sını alarak Leipzig Universitesine girdi ve burada 2 yarıyıl astronomi ve matematik konularında derin­leşti. 12.05.1868 tarihinde Yüksek jeodezide Ras­yonel Ölçmelerin Araştırılması” konusu ile Doktor unvanını aldı. Bu çalışmasında hata hesahının özel­likle nokta kestirrnelerinde matematik esaslara bağ­lı olarak türevle yapılabileceğini gösterdi. Hata elip­si kavramını ve baz büyütme ağlarında ve büyük nirengi ağlarında ana noktaların uygun dağılımı gi­bi konuları araştırdı ve bu konuları çok sayıda sa­yısal örnekle pekiştirdi. 25 yaşında akademik öğre­nimini tamamlamış oldu. Bu arada kah Saksonya meridyen uzunluğu ölçümünde, kah lise matematik öğretmenliğinde ve 1869-1870 yıllarında da Ham­burg Gözlemevinde gözlemci olarak çalıştı. 1870’de Aachen Politeknik’te (şimdi Aachen Teknik Univer­sitesi) Profesör oldu.

1872’de “Dengeleme Hesabı” ve 1880-184 ara­sında “Yüksek jeodezinin Matematiksel ve Fiziksel Temelleri” isimli 2 ciltlik kitaplarını yazdı. 1887’de Potsdam Jeodezi Enstitüsü direktörü oldu. Burada­ki astronomi gözlem kulesine daha sonra “Helmert Kulesi”adı verildi. Berlin Üniversitesi’nde Profesör olarak çalıstı. Uluslararası Yer Ölçümü daimi komisyon başkanı oldu. Çok sayıda bilimsel makalesi vardır. Jodezide kendi adı ile anılan “Helmert Yüksekliği”, “Helmert Hata Elipsi”, “Büyük ağların grup halinde dengelenmesinde Helmert yöntemi”, “HeImert Dönüşümü” gibi bir çok kavramlar yerleştirmiştir. 1903’te Aachen’de Onur Doktorası ünvanım veriImiştir.

Halen kendi adı ile anılan Helmert Nişanı çok az sayıda ünlü jeodeziciye verilmiştir. ( Prof. Dr.mult. Helmut Wolf de bu nişanı alanlardan biridir.

 

                                                                                                Derleyen: Prof Dr: Muzaffer Şerbetçi

 

 

1