Emplooi: 'Vaste baan is belangrijke bijdrage tot integratie'
Asielzoekers in trek door krapte op arbeidsmarkt
Door ANDRÉ HORLINGS
(3 april 2000) ,,Op de krappe arbeidsmarkt stort iedereen zich nu op
vluchtelingen. Zelfs werkzoekende asielzoekers zijn schaars geworden. Ze vormen
een mooie doelgroep en scheppen weinig verplichtingen; het gaat bij hen om
tijdelijke arbeid. Maar ik wijs hen erop dat ze hun belangen in de gaten moeten
houden. Ons streven is dat vluchtelingen een vaste baan krijgen. Dat is één van
de belangrijkste middelen tot integratie en zij stellen daarmee hun financiële
toekomst veilig.''
Het beeld dat asielzoekers zich stierlijk achter Hollandse geraniums zitten te
vervelen klopt maar gedeeltelijk. Tijdens de procedure mogen ze maximaal twaalf
weken per jaar aan de slag; een cynische grens, want na dertien weken zou recht
op WW ontstaan.
De metaalsector is een uitzondering: de WW gaat daar na 26 weken in;
asielzoekers mogen er 25 weken werken. ,,Ze hebben daar als niet-EU-burger
trouwens nog wel een tewerkstellingsvergunning bij nodig, die in Den Haag moet
worden aangevraagd. Werkgevers met haast willen daar niet graag op wachten'',
weet Piet van Berkum, de Apeldoornse adviseur bij Emplooi, het
arbeidsbemiddelingsbureau van VluchtelingenWerk Nederland. De Tweede Kamer
buigt zich binnenkort over een voorstel de termijn tot 25 weken te verlengen.
Emplooi
Emplooi bemiddelt voor vluchtelingen met een verblijfsvergunning en
asielzoekers die zich langer dan twee jaar in Nederland bevinden en in het
bezit zijn van een F3-document. De organisatie werd tien jaar geleden
opgericht. Van Berkum (63) is één van de rond tachtig adviseurs; vrijwilligers
die in het bedrijfsleven een functie hebben gehad als manager of directeur en
met de vut of gepensioneerd zijn. ,,Wij beschikken over praktijk- en
levenservaring. We hebben veel expertise in huis en kennen zowel de werkgevers-
als de werknemerskant.''
Samen helpen ze per jaar zo'n duizend werkzoekende
vluchtelingen aan het werk. Driekwart is daar na een jaar nog actief.
,,Ik was hoofd logistiek van een gereedschappenfabriek. Vijf jaar geleden werd
het bedrijf getroffen door een faillissement en stond ik op straat; een jaar
voor de vut. Dan sta je door je leeftijd machteloos. Twee jaar geleden vroeg
Emplooi om vrijwilligers en sindsdien heb ik weer het gevoel nuttig bezig te
zijn.''
Per week werkt hij twee dagen voor de vluchtelingen, maar in de praktijk is hij
ook vaak 's avonds en in het weekeinde bezig. ,,Als een werkgever tijd voor ons
heeft moeten wij ons daaraan aanpassen. Gelukkig doet mijn vrouw ook
vrijwilligerswerk en heeft ze er begrip voor.''
Niveau
Een kwart van de werkwilligen in de landelijke databank van Emplooi heeft
universitair niveau, de helft is middelbaar opgeleid en nog eens 25 procent zit
daar onder. ,,Voor hen allemaal geldt dat ze voor werk waarschijnlijk een stap
terug moeten doen. Ze beginnen met een achterstand. Hun diploma wordt hier lang
niet altijd erkend, ze zijn veelal beperkt inzetbaar, er zijn
cultuurverschillen en ze moeten een plaats zien te verwerven waarin een
werkgever vaak gemakkelijker op een andere manier kan voorzien, zoals via een
uitzendbureau.''
Van Berkum ziet vast werk voor vluchtelingen als één van de belangrijkste
voorwaarden voor integratie. ,,Daarom is het wegwerken van de taalachterstand
ook zo belangrijk. Wanneer vergissingen tot calamiteiten kunnen leiden is
iemand die niet goed Nederlands spreekt nauwelijks bruikbaar. En naarmate de
functie hoger wordt moet meer overleg worden gevoerd.''
Een intakegesprek maakt duidelijk welke capaciteiten iemand heeft. ,,De meesten
zijn zeer gemotiveerd. Als ik de stellige indruk heb dat de motivatie
ontbreekt, dan begin ik er niet aan. Helaas worden te vaak contracten niet
verlengd of proeftijden beëindigd.''
Emplooi levert 'maatwerk'. ,,We geven elke werkzoekende vluchteling de tijd en
aandacht die nodig is. We werken in principe vanuit de vluchteling al wordt er,
als we vacatures ontvangen, natuurlijk wel in de databank gezocht naar een
geschikte kandidaat.
Gemiddeld wordt per adviseur per maand één vluchteling aan werk geholpen.
,,Maar als ik dat niet haal, dan heb ik toch de pest in.''