KÖPEK ADINDAKİ DOSTUMUZ
İster dikkatle planlanmış bir üretim ya da şans eseri doğmuş olsun bir köpek –
köpeğiniz- kürklü bir insan değildir. Köpeklerin insana eşit koşulan pek çok
özelliği vardır. Güçlü duygusal bağlar geliştirirler; sosyal bir sistem içinde
yaşamlarını sürdürürler; neşe, acı, keder, öfke ve korkularını belli ederler;
zeki; duyguları okuyabilen ve eğitilebilirdirler. Genel olarak bahsettiğimiz
özellikleri bizle paylaştıkları için onlara bir insan gibi davranırız ve ne yazık
ki köpekler umduğumuz gibi karşılık vermediğinde hayal kırıklığına uğrarız.
Buna karşılık köpeğiniz de sizi sanki onun kendi türündenmişsiniz gibi görür.
Sizi ya lider “alfa” olarak görür ve saygıyla itaat eder ya da kendi düzeyinde bir
grup üyesi olarak kabul edip size ne saygı duyar ne de itaatkar davranır.
Köpeğinizi bir insana çevirmezsiniz; fakat sizi bir başka köpek olarak görmesinden
faydalanıp gözünde pozisyonunuzu bir “alfa” olarak yükseltebilirsiniz.
Köpeğinizin eğitimi ona vermek istediğiniz mesajı anlamasını sağlayamadığınız
sürece başarısız olacaktır. Tüm yapmanız gereken köpeğinizin anlayacağı onun
için doğal dili kullanmanızdır. En basit yöntemiyle ister ilk kez eğitin isterseniz
baştan başlayın iyi davranışlarını ödüllendirip yanlışları doğru şekilde
düzeltirseniz sonucu çabanıza değecektir.
Köpekler, neyin doğru neyin yanlış olduğunu davranışlarının avantajlı ya
da avantajsız sonuçlarını tecrübe ederek öğrenir. Bir köpeği eğitmek ona kendisi
için neyin faydalı olup neyin olmadığını göstermekten başka bir şey değildir.
Köpeğinizin üzerinde kontrolü sağlamanın en etkili yöntemi ortak bir dil
kullanmaktır.
İşe yarmayan bir disiplini sürdürmek köpeğinizin gözünde sadece sizin etkisiz
olduğunuzu kanıtlar. Uygulatamayacağınız hiç bir komutu vermeyin. Bu, onu
istediğinde sizi duymazdan gelebileceği fikrine alıştırır. Hiçbir komut
uygulanmadan geçilmemelidir.
Problemli bir davranışı düzeltirken bu davranışı durdurmanın en doğru zamanı
köpeğiniz henüz bunu düşündüğü andır. Olay sırası ve sonrasında bunu
düzeltmek daha az etkilidir. Yine de istenmeyen davranışın tam gerçekleştiği
sırada hata doğru yöntemle düzeltilmelidir.
Disiplinin zamanlaması disiplinin tipinden daha önemlidir.
Pekiştirmek amacıyla disiplin için tehdit etmek sadece köpeğinizin sizi görmezden
gelmeyi öğrenmesini sağlar.
Köpekler suçluluk duymaz. Yaramazlık yaptıktan sonra köpeğinizin suçlu suçlu
ortalarda kıvranması olayın kendisine değil sahibinin olayı fark ettiğindeki
davranışına tepkidir.
Pazarlık yapmak ve yalvarmak ( Lütfen, eğer koltuğu bir daha kemirmezsen eve
döndüğümde seni dışarı çıkaracağım) sadece zaman ve duyguların
harcanmasıdır. Bunu yapmayın.
Rutin olarak Otur/Yat/Bekle gibi temel itaat eğitimini evde sık sık pratik yaparak
pekiştirirseniz problemli davranışların çözümünü hızlandırabilirsiniz. Bu
egzersizler kontrolün sizin elinizde olduğunu köpeğinize anlatmanın en doğal ve
etkili yoludur.
LİDER “ALFA”
“Alfa” olmak demek köpeğinizle askeri bir disiplin altında yaşamak değildir. Bu
sadece ilişkinizde kendinizi lider pozisyonunda kabul edip o şekilde davranmanız
anlamına gelir. Böylece gerçekçi ana kurallar koyarsınız, bunları öğretir ve
uygulatırsınız. Köpeğiniz bir kez bu kuralları öğrendiğinde tüm yapmanız
gereken kural dışına çıktığında hemen doğru yöntemlerle müdahale etmenizdir.
“Alfa” pozisyonunun varlığı, köpeğinizin zihinsel ve duygusal sağlığı için
önemlidir. Ya siz alfa olursunuz ya da köpeğiniz. Bir “alfa” köpeği tanımlamak
çok kolaydır: itaat etmez, sürekli havlama, eşyaları kemirme ve evden kaçma gibi
istenmeyen davranışlarda düzeltme kabul etmez ve rahatsız edilmeye, zorlanmaya gelmez.
Diğer insanlara ve köpeklere göz dağı verir ve genelde tuvalet eğitiminde pek
güvenilir değildir. Bu onların hatası değildir. Tüm bu davranışlar doğada hayatta
kalmalarına yardımcı olan içgüdüsel davranışlardır. Birileri patron olmak
zorundadır. Eğer siz değilseniz bu mutlaka o’dur.
Kendinizi “Alfa” olarak kabul ettirmek sadece ona karşı genel tavrınız ile
gerçekleşir. Ona sinirlenip inatlaşmak ve canını yakmak bir liderin yapacağı şey
değildir.
TAVIR
Alfa önce yer. Mümkün olduğu anlarda köpeğinizi siz yedikten sonra besleyin. Asla
serbest besleme yapmayın ve siz izin verinceye kadar yemeğe başlamasını engelleyin.
Alfa kapılardan önce geçer. Giriş ve çıkışları kontrol edin. İçeri girerken ya
da dışarı çıkarken köpeğinizin sizi itip önünüze geçmesine izin vermeyin.
Alfa istediği yerde istediği şekilde serbestçe dolaşır. Köpeğiniz yolunuzun
üzerinde yatıyorsa üzerinden atlamayın. Kalkıp sizin için yolu açmasını
sağlayın.
Alfa en iyi uyunacak yeri kendi için seçer. Köpeğinizi yatağınızdan indirin.
Alfa “ne zaman” ve “ nereye” sorularının cevaplarını kendi verir. Köpeğinizi
mobilyaların üzerine çıkmasına izin veriyorsanız sadece siz istediğiniz için onu
arasıra aşağı indirin. Daha sonra belirli zaman dilimleri için tekrar yanınıza
çağıra bilirsiniz.
Arabada oturacak yeri köpeğinizin seçmesine izin vermeyin.
Merdivenlerden inip çıkarken sizi takip etmesini sağlayın.
Yemekte sizden yiyecek dilenmesine kulak asmayın.
İlgi çekmek için havlamasını duymazdan gelin.
İstenmeyen her davranışına hemen müdahele edin.
Yemek zamanı mamasına başlamadan önce onu bekletin. “Bekle” komutunu verirken
tasmasından gerekirse onu engelleyerek sizi anlamasını sağlayın. Sakinleşince
onaylayıp tasmasını bırakın.
Köpeğiniz hakketmediği sürece onu sevip ödüllendirmeyin. Bırakın en basit şeyler
için bile sizin için çalışsın. Bisküvisini yemeden önce ya da çılgınca
üzerinize atlamaktansa sakince oturup ne kadar uslu bir köpek olabileceğini size
kanıtlasın.
Doğada sadece hiyerarşik olarak alttaki üyeler liderlerini görünce onun çene
altını yalayarak bunu onaylar. Köpeğinizi çene altından daha çok kafasının
üzerinden sevin.
Aile içindeki resesif davranışlarını ödüllendirin. Örneğin sizi yalamasına izin
verin.
Bu liderlik egzersizlerini günlük rutininizin bir parçası haline getirin.
Cindy Tittle Moore'un http://www.k9web.com/dog-faqs/behavior.html 'den çevrilmiştir.