Tokom šezdesetih i sedamdesetih godina standardni avion za rano upozoravanje i navođenje u Sovjetskom vazduhoplovstvu bio je Tu-126 Moss. Tokom eksploatacije ove letelica je pokazala nekoliko značajnih nedostataka - pre svega nemogućnost otkrivanja i praćenja ciljeva koji lete na ekstremno malim visinama. Zbog toga je još 1965. godine u NPO "Vega-M", pod rukovodstvom glavnog konstruktora V. Ivanova otpočeo razvoj novog radarskog sistema - "Šmelj". Radom na postavljanju sistema "Šmelj" na avion Il-76MD rukovodio je A. Konstantinov u OKB "Berijev". Prvi prototip je označen A-50, a pod tom oznakom letelica je uvedena i u serisjsku proizvodnju. Prvi A-50 je u naoružanje vazduhoplovstva bivšeg SSSR-a ušao 1984. godine.
Radarski sistem "Šmelj" otkriva cilj veličine lovca (ERP 3 m2) na daljini 220-240 km. Istovremeno može da prati 50-60 ciljeva i na njih navodi 10-12 lovaca. Situacija u vazdušnom prostoru se prikazuje na monitorima u boji i panoramskim pokazivačima i automatski prenosi višoj komandi. Navođenje lovaca se vrši radio-vezom pomoću automtizovanih kanala ili glasom, a A-50 se može koristiti i za vezu sa podmornicama i površinskim brodovima. Domet UHF radio-uređaja je 350-400 km, HF uređaja 2000 km, a podaci se satelitskim linkom mogu prenositi na praktično neograničene udaljenosti. Za samozaštitu, avion je opremeljen lanserima radarskih i IC mamaca.
Opertativna upotreba A-50 je otkrila nekoliko nedostataka. Zbog izmene aerodinamike u odnosu na avion Il-76, letelica je izuzetno netabilna i teška za upravljanje pri izvođenju dopunjavanja gorivom u vazduhu. Uslovi za rad posade su otežani zbog nepostojanja mesta za odmor u avionu i zbog šuma koji stvara radar u radu.
U odnosu na svog zapadnog pandana E-3 Sentry (AWACS), A-50 ima manji domet radara i može da prati manje ciljeva, ali ima znatno veće mogućnosti otkrivanja i praćenja ciljeva koji lete na ekstremno malim visinama i ciljeva sa malom efektivnom radarskom površinom (stealth).
TAKTIČKO-TEHNIČKE KARAKTERISTIKE | |
Posada: | 15 |
Motori: | 4 D-30KP-2 |
Snaga motora: | 4 x 12000 kg |
Maksimalna brzina: | 810 km/h |
Krstareća brzina: | 750 km/h |
Krstareća visina: | 10000 m |
Operativni plafon leta: | 10200 m |
Trajanje patroliranja na 1000 km od baze: | 4 h |
Trajanje patroliranja na 2000 km od baze: | 1,4 h |
Maksimalno trajanje leta: | 7 h |
Dolet: | 7500 km |
Maksimalna poletna masa: | 190000 kg |
Masa goriva: | 64820 kg |
Maksimalna masa na sletanju: | 151500 kg |
Dužina aviona bez uređaja za dopunjavanje gorivom u letu: | 46,59 m |
Raspon krila: | 50, 5 m |
Površina krila: | 300 m2 |
Dužina PSS za poletanje: | 900 m |
Dužina PSS za sletanje: | 500 m |
Maksimalno opterećenje: | 2 G |