DR. MUSTAFA SIBAI  
FILOZOFIA E AGJËRIMIT  
DHE RREGULLAT E TIJ  
Shkup  
1414/1994 

 


    

LAMTUMIRA E RAMAZANIT  


Ramazani tha: Dua ta përfundoj bisedën time me disa fjalë të përgjithshme rreth vuajtjeve të mia, këshillave dhe mendimeve që më preokupojnë dhe varet prej teje se a do t'i përcjellish në popull apo jo.   
Të gjithë popujt pësojnë ndryshime të shumta: fillim e mbarim, fuqi e dobësi, famë e nënshtrim edhe ate nën ndikimin e faktorëve natyrorë. Populli mund ta arrijë kulmin e famës, autoritetin dhe qytetërimin që i përmirëson rregullat e shoqërive dhe siguron lumturinë e tij, mirëpo do të përparojë me sukses të plotë derisa të mos depërtojë në të pasiviteti, ta kaplojë fshehtësia e ta dehë vrapimi pas epsheve dhe kështu fillon të shkatërrohet dhe përjeton vdekjen një kohë të gjatë pas shijimit të jetës së lumtur.   
Populli mund të jetë i lodhur dhe i dobësuar nga katastrofat që e dërrmojnë jetën mirëpo pas një kohe do t'i çelë sytë në dritë, do ta braktisë fshehtësine, do të ngrihet sikur luani që lëshohet nga kafazi në liri dhe pas një përpjekje disavjeçare do ta eliminojë dekadencën shumëshekullore, do të fitojë autoritet në mesin e popujve të gjallë dhe do të udhëheqë për t'i realizuar të drejtat, drejtësinë dhe paqen në mesin e popujve të terrorizuar.   
Në të dy rastet, duhet të ketë vëmendje të plotë dhe të veprojë me urtësi. Në rastin e fuqisë, duhet të merr shembull prej paraardhësve të famshëm që i shkatërroi koha dhe t'i hulumtojë shkaqet e fuqisë dhe dekadencës së tyre.   
Në rastin e dobësisë, duhet t'i hulumtojë shkaqet që i përparuan popujt e mëparshëm dhe t'i aplikojë. Nuk dua ta teproj me shembuj rreth autenticitetit të kësaj teorie sepse në historinë e popullit tënd musliman kaluan periudha të ndryshme që të bindin plotësisht në te.Cili i mençur mohon se faktori më i rëndësishëm që lartësoi famën e muslimanëve të hershëm ishte frika e tyre nga Zoti i Madhëruar, braktisja e kënaqësive afatshkurte të kësaj bote dhe përqëndrimi i përbashkët në lartësimin e fjalës së Zotit dhe flamurit të Islamit? Kur më vonë e humbën namazin, kur u dhanë pas epsheve dhe u përçanë pas bashkimit që ishte begati e Zotit xh.sh., Zoti i sprovoi me poshtërim, prej të cilit vuajnë edhe sot. Ju tash largoheni nga poshtërimi dhe dëshironi të përparoni dhe nuk mohoj se shpirti i zgjuarjes është riaktivizuar në brendësinë tuaj, mirëpo më pikëllon fakti se nuk shoh syçeltësi në rregullimin e çështjeve tuaja por bredhni të hutuar nëpër rrugët e errësirës me mendime të ndryshme, pra, si do të keni sukses në rilindjen tuaj me këtë gjendje të mjeruar?   
Dëshironi ta riktheni famën e etërve tuaj dhe mburrjen e tyre, mirëpo ku jeni ju e ku ishin ata? "Dallimi mes jush është shumë i madh". Ata e vendosën pëlqimin e Zotit xh.sh. mbi dëshirat e tyre dhe adhurimin e Tij mbi epshet e tyre. Ata e kuptuan Islamin si ligj të plotë e të pandarë dhe respektuan çdo imtësi të tij me vullnet të plotë. Ata largoheshin nga mëkatet ashtu siç largoheni ju sot nga epidemitë e sëmurjeve. Transmetohet se gjatë një beteje të vështirë filluan të rikujtojnë ndonjë mëkat eventual që ua vështirësonte fitoren dhe u ra ndërmend se nuk e kishin aplikuar sunnetin e misvakit dhe kështu i pastruan dhëmbët me misvak, derisa armiku mendoi se i mprehin dhëmbët për t'i përbirë të gjallë dhe kështu ai (armiku) humbi.   
Ata e konsideronin jetën vegël për përfitimin e gradave të larta në botën tjetër dhe me dëshirë të flaktë pritnin flijimin e jetës, si dhe e lutnin Zotin, ditë dhe natë, që të mos i kthejë në vendlindje, as te familja e as tek fëmijët e tyre.   
Ata e rregulluan shoqërinë nga frika prej Zotit xh.sh. kurse udhëheqësi interesohej për popullin e vet më shumë se nëna për fëmijën e saj; nuk pritonte ta udhëheqë botën kah e vërteta pa i marrë parasyshë pasojat negative kurse i pasuri e shpërndante pasurinë e vet me plotë dëshirë edhe ate vetëm për hir të Zotit xh.sh. Tregtari ishte i sinqertë e besnik në shitblerje kurse femra kishte zemër të pastër e të sinqertë dhe i zbatonte rregullat e Zotit të Madhëruar.   
Etërit tuaj ishin ata të cilët fituan kundër një mijë idhujtarëve edhe pse ishin vetëm treqind veta; ata ishin heronjtë e Kadisijes, Jermukut, Hittinit dhe luftërave tjera historike, kurse udhëheqësit tuaj të sotëm janë tiranë, dijetarët flejnë, të pasurit janë strofulluar, rinia është çorientuar, tregtarët janë bërë gënjeshtarë e mashtrues, kurse gratë stolisen dhe largohen nga udhëzimi i Zotit xh.sh. Ju sot jeni zhytur në mendjemadhësi, në epshe e në gjumë aq shumë saqë u janë errësuar mendjet, zemrat dhe sytë sepse për qëllim kryesor keni botën, luksin, pasurinë dhe pozitën e rrejshme dhe luftoni për to.   
Nuk është çudi që bota u përkulej etërve tuaj kurse ju i përkuleni botës.   
Nuk është për t'u habitur se Zoti xh.sh. atyre ua jepte atë që e dëshironin kurse juve ua merr dhe jetoni nën dirigjimin e epsheve.   
Nuk është çudi se fjala e tyre mbizotëronte në botë kurse juve ju udhëzojnë njerëz të çoroditur.   
"A është i njëjtë ai që iu bind All-llahut dhe kërkoi kënaqësinë e Tij, si ai që tërhoqi kundër vetes hidhërim të madh nga All-llahu?" (Ali Imran: 162)   
"A është më i udhëzuar ai që ecë i përmbysur me fytyrë për tokë, apo ai që ecë i bindur rrugës së drejtë?" (El-Mulk, 22)   
"A mos do t'i barazojmë ata që besuan dhe bënë vepra të mira me ata që bënë shkatërrime në tokë, apo do t'i konsiderojmë njësoj si të ruajturit prej të këqijave, ashtu edhe ata që janë mëkatarë?" (Sad, 28)   
Ky është dallimi mes jush dhe etërve tuaj dhe ky është shkaku kryesor i disfatës suaj.   
Pasi që sot vendosa të shkoj, të lutem përcjelli këto fjalë vijuese në mesin e vëllezërve muslimanë:   
O muslimanë!   
Si pranon populli që ka fe, mendje e inteligjencë t'u nënshtrohet popujve që kanë karakter të dobët, zemër mizore, moral të shëmtuar, tradita dhe shije të palakmueshme, si dhe i shoqërojnë Zotit xh.sh. shok dhe e refuzojnë fenë e Tij?   
O muslimanë!   
Nëse armiqtë tuaj idhujtarë dominojnë në botë, atëherë a nuk është më mirë që ju të dominoni me besim në Të? Nëse ata sundojnë me dëfrime e amoral, a nuk është më mirë ju të sundoni me devotshmëri e pastërti?   
O muslimanë!   
Jeta është pasuri dhe u takon vetëm falënderuesve, kurse falënderimi nënkupton përballimin e vështirësive të kohës, ngritjen kundër intrigave të armikut dhe qytetërimin me fenë e Zotit xh.sh.   
Me dhembje në zemër dhe me lotë në sy ju përshëndes, o muslimanë!   
Lamtumirë, o muslimanë!   
Unë sot do të takohem me Zotin tim dhe do t'ia parashtroj zhvlerësimin e monoteizmit (tevhidit), famën e idhujtarisë, keqtrajtimin e udhëzimit, vrazhdësinë e fatit dhe vdekjen e ndërgjegjes:   
"Unë hidhërimin tim dhe pikëllimin tim, ia parashtroj All-llahut." (Jusuf, 86)   
Ramazani tha: "Zoti të lashtë!"   
Kështu, ai mori rrugën kurse mua m'u tha fryma nga pikëllimi i ndarjes.   
   
   
   
   

 FILOZOFIA E BAJRAMIT  
Mbarë bota islame pasnesër me hare feston Bajramin, jepen sadakatë, vizitohen anëtarët e familjes dhe shokët, njerëzit veshin rroba të bukura e të reja...   
Ç'është qëllimi shoqëror dhe njerëzor i Bajramit dhe si duhet të jetë edukata apo morali jonë gjatë kohës së tij?   
Qëllimi shoqëror i Bajramit është të mbjellë harenë në zemra, gëzimin në shpirtra, qetësinë e trupave, përforcimin e dashurisë shoqërore, mëshirën mes të afërmve dhe bashkëpunimin e ndërsjellë njerëzor.   
Në këtë festë afrohen zemrat, bashkohen me lidhje miqësore, harrohen urrejtjet, takohen pas ndarjes, pajtohen pas mosmarrëveshjeve, shtrijnë dorën e pajtimit, gjegjësisht ripërtërihen lidhjet shoqërore e njerëzore me dashuri, sinqeritet e vëllazërim.   
Qëllimi shoqëror i festës është rikujtimi i ndërtuesve të shoqërisë për të dobëtit dhe të paaftit derisa çdo shtëpi dhe çdo familje të mbushet me gëzim e hare. Këtë qëllim të lartë shoqëror e simbolizon urdhërimi i "Sadakatul-Fitrit" në festën e Bajramit të Vitrit (të Madh) dhe i prerjes së kurbanëve në festën e Bajramit të Kurbanëve (të Vogël).   
Dhënia e vitrave para festës paraqet shtrimin e dorës së mirësisë.   
Para se të lindë dielli ditën e Bajramit, buzëqeshja i kaplon fytyrat e të gjithë njerëzve dhe hareja dominon në zemrat e fëmijëve të shoqërisë.   
Qëllimi njerëzor i festës është shoqërimi i një numri të madh njerëzish në gëzim e hare, në një kohë të caktuar si në Lindje ashtu edhe në Perëndim. Kështu njerëzit ndjejnë lumturi të përbashkët, kurse fëmijët e një populli, pa marrë parasysh shtëpitë e shpërndara, bashkohen në të mirë e në të keqe. Në festë forcohen lidhjet ideologjike e shpirtërore që i caktoi feja për njerëzit, pa marrë parasysh llojllojshmërinë e gjuhëve dhe kombeve...   
Këto ishin disa nocione shoqërore e njerëzore të festës. Pastaj festat i prezentojnë këto nocione në çdo shoqëri dhe ai i cili dëshiron ta njeh moralin e një populli, le t'i përcjellë festat e tyre të cilat paraqesin realitetin e ndjenjave dhe traditave të tyre.   
Shoqëri e lumtur konsiderohet ajo që e lartëson deri në kulm moralin dhe ndjenjën njerëzore gjatë kohës së festës, sepse në këtë kohë ajo tregon bashkimin, kooperimin dhe mëshirën e ndërsjellë të saj, derisa çdo zemër mbushet me dashuri, mirësi e kënaqësi dhe çdokush ia tregon vëllait të vet hallet e veta në rast të katastrofave ose ngjarjeve tragjike, qoftë edhe në vende tjera.   
Si veprojmë ne me këto nocione shoqërore e njerëzore gjatë festave tona bashkëkohore? Si është realiteti i moralit tonë shoqëror?   
S'ka dyshim se festat tona atribuohen me disa nocione kooperuese shoqërore të sadakave dhe mirëbërjeve ndaj shtëpive të varfëra dhe familjeve të mjera por jo aq sa duhet, gjegjësisht jo aq sa harxhojmë në luks, dëfrim, udhëtime e gosti. Pra, mjafton të japim më pak sesa kot të bëjmë harxhime të mëdha dhe rrallëherë japim pa na rikujtuar ndokush!   
Njerëzit, të cilët jetojnë të mbyllur në shtëpitë e tyre dhe nuk kërkojnë lëmoshë për shkak të mbrojtjes së nderit dhe dinjitetit, përjetojnë mjerim gjatë ditëve të festës. Ne ndoshta i harrojmë mirëpo njerëz të tillë  kemi afër nesh, qoftë me lidhje familjare, shoqërore apo fqinjësore; kjo harresë nuk bën pjesë në shoqërinë e lumtur.   
Kur populli ynë shijonte lumturinë e festës fqiu mendonte për fqiun e vet para se të mendonte për veten dhe i preferonte nevojat e fëmijëve të shokut mbi nevojat e fëmijëve të vet.   
El-Vakidiu, dijetar i njohur i shekullit të dytë hixhrij, rrëfen një ngjarje kështu: "Kisha dy shokë aq të ngushtë sa e ndienim veten si një, kurse njëri prej tyre ishte hashimij. Kur përjetova një vështirësi gjatë një feste të Bajramit, shoqja më tha: 'Përjetojmë mjerim e vështirësi, dhe kur i shoh fëmijët me rroba të vjetra, më tronditet zemra, pra mendo se si t'ia bëjmë'."   
El-Vakidiu vazhdoi më tutje e tha: "I shkrova shokut tim hashimij një letër, dhe i kërkova ndihmë, kurse ai më dërgoi një qese me 1000 dirhemë. Sa i mora në dorë, kur ja, pranova një letër nga shoku tjetër, në të cilën ankohet ashtu siç iu ankova shokut tim hashimij, dhe ia dërgova qesen e posapranuar. Për këtë e lajmërova shoqen time e cila më lavdëroi e s'më qortoi. Derisa isha në atë gjendje, papritmas më erdhi shoku hashimij, më solli një qese sikur ajo e para dhe më tha: 'Me trego se ç'bëre me qesen e parë që ta dërgova ty?' Pasi që ia rrëfeva ngjarjen, më tha: 'Kur më kërkove para i kisha vetëm ato që t'i dërgova, pastaj kërkova prej shokut tim të tretë të më ndihmojë, e ai ma dërgoi qesen që ta dërgova ty...'"   
El-Vakidiu pastaj thotë: "Kështu, i ndamë 1000 dirhemët mes nesh, ashtu që secili prej nesh mori nga 300 kurse e shoqja 100 dirhemë. Pasi që këtë lajm e kishte dëgjuar Me'muni më thirri dhe më pyeti e unë ia vërtetova lajmin. Pastaj ai urdhëroi të na dhurojnë 7000 dirhemë, gjegjësisht për secilin nga 2000 kurse për shoqen 1000 dirhemë".   
Ky është fenomen i sinqertë i lartësisë së moralit shoqëror në çdo popull.   
S'ka dyshim se ne nuk i rikujtojmë vëllezërit tanë të tjerë gjatë festës, p.sh. në shtetin tonë në Siri, ka vende që i ka kapluar thatësia, konkretisht në Horan, dhe për këtë shkak banorët e këtij qyteti u shpërndanë nëpër vende tjera duke kërkuar kushte më të volitshme për jetë. A e kujtuam ne katastrofën e tyre? A i menduam vuajtjet e tyre nga skamja, etja e uria?   
Në mbarë vendin tonë arab zhvillohen revolucione e ndizen zjarre kundër kolonializmit tiran derisa u rrënuan shtëpitë dhe u ndanë familjet; armiku i shkatërron me të madhe popujt tanë kurse mbrojtësit e popullit braktisën jetën e qetë dhe begatinë dhe iu vërsulën me pak armë armikut të armatosur deri në dhëmbë, bile ende luftojnë për çlirimin e vatanit të okupuar e të jetojnë si popujt tjerë, gjegjësisht të jetojnë me nder e sinqeritet. Çka u ofruam ne? Çka mendojmë të ndërmarrim për ta në kohën e festave?   
Mund të paramendoj se kremtet tona të pasnesërme do të jenë ashtu siç ishin në festat e kaluara, ashtu sikur bota jonë nuk vuan nga katastrofat e tragjeditë, sikur populli ynë në disa vende nuk vuan nga pikëllimi i dëshmorëve të vdekur!   
Unë nuk kërkoj prej njerëzve t'i veshin mburojat e hekurta e as të derdhin lot për dëshmorët e lirisë dhe të vërtetës, as të izolohen në shtëpitë e tyre ashtu siç izolohet njeriu i goditur me fatkeqësi të madhe si vdekja e të afërmit, të dashurës etj., e as të largohen nga ngrënia e pija ashtu siç largohen agjëruesit. Unë s'kërkoj gjëra të tilla, por kërkoj që populli ynë ta tregojë veten të vetëdijshëm gjatë festave tona përkujtimore e fetare dhe ta ndiej atë që e ndjejnë njerëzit tanë të tjerë; dëshiroj që ta pakësojmë dëfrimin dhe teprimin e t'ia ofrojmë popullit tonë nevojat që i ndien gjatë luftës së hidhur e shkatërruese.   
Dua që të ndjejmë lidhje të fuqishme vëllazërore gjatë ditëve të festës ashtu që katastrofat, që i përjetojnë vëllezërit tanë, të na nxisin në dhënie e sakrifikim.   
Dua që ta kufizojmë qeshjen tonë e të vërehet pikëllimi i sinqertë në fytyrat tona për shkak të interesimit tonë të madh për çështjet tona dhe ngjarjet e katastrofat që ndodhin në vatanin tonë të gjerë.   
Dua të mos e harrojmë Palestinën, vatanin tonë të plagosur që e përjeton terrorin e sulmuesve të egër; të mos e harrojmë popullin tonë të shpërndarë nën qiellin e pastër duke kërkuar prej popujve tjerë vendstrehim, kafshatë buke, ujë dhe shërim; të mos e harrojmë Marokun tonë i cili në kohën e festave i varrosë dëshmorët, i shëron të plagosurit, u ndihmon fatkeqëve dhe përgatitet kundër tiranëve okupues; të mos e harrojmë rrezikun që i kërcënohet mbarë popullit tonë nga intrigat e kolonializmit, eliminimi i lirisë, maltretimi i të lirëve, plaçkitja e pasurive që shkojnë në arkat e kolonialistëve për ta rritur kënaqësinë, luksin dhe fuqinë e tyre në llogari të popullit tonë të varfër e të përvuajtur!   
O vëlla fisnik!   
S'ka dyshim se ti përgatitesh për festën e Bajramit, qofsh babë, nënë, burrë, grua, djalë apo vajzë si dhe s'ka dyshim se ofron çdo gjë që është e nevojshme për festë, si veshja, ushqimi dhe dëfrimi, por shto edhe një përgatitje tjetër të çmueshme për Zotin xh.sh. dhe të vlefshme për vëllezërit, gjegjësisht përgatitjen për mënjanimin e barrës dhe vështirësive nga të mjerët dhe të varfërit e mjedisit tënd!..   
Kërko fqiun tënd, të afërmin apo anëtarin tjetër të shoqërisë dhe pyete për nevojat e tij, ndihmoi që të depërtojë gëzimi në zemrat e fëmijëve dhe gruas së tij, e nëse s'mundesh një gjë të tillë, atëherë ndihmoi me fjalë të mira, buzëqeshje të këndshme, dëshira të sinqerta nga zemra yte islame dhe përkujtoi vëllezërit që vuajnë në botë!   
Në mëngjesin e festës kur t'ua urosh anëtarëve të familjes festën dhe kur të tuboheni rreth ushqimit të këndshëm e pijeve të freskëta, përkujtoi të vobektit që nuk e kanë në atë mëngjes buzëqeshjen e të jatit të tyre, të vejat që nuk e përjetojnë dashurinë e burrave të tyre dhe refugjatët që i deportoi kolonializmi mizor, sepse këta njerëz e presin festën me lot në sy, janë të preokupuar me zjarr dhe nuk e shijojnë qetësinë, sigurimin dhe paqen.   
Pos këtyre, rikujto edhe veten tënde, sepse kur pikëllohesh për plagët e vëllezërve tuaj, pikëllohesh edhe për plagën tënde dhe kur i plotëson nevojat e fqinjve tuaj, i plotëson edhe nevojat tua personale. Zoti i Madhëruar thotë:   
"Çkado që të jepni nga pasuria, e keni për veten tuaj". (Bekare: 272)   
"Kush bën mirë, ai e ka për vete". (Fussilet: 46)   
Pasha shpirtin tim, s'ka më të madhëruar e më të lartësuar se Muhammedi a.s., i cili kur ua mëson njerëzve dashurinë, mirësinë dhe vëllazërimin, thotë:   
"Ai që e shpëton vëllain e vet nga ndonjë vështirësi e kësaj bote, Zoti  e shpëton atë nga një vështirësi në botën tjetër".   
"Zoti i ndihmon robit (njeriut), gjersa ai i ndihmon vëllait të vet". (Muslimi).   
"Kush nuk interesohet për çështjet e muslimanëve, s'është prej tyre (s'është musliman)." (Hakimi).   
"Shembulli i dashurisë dhe i mëshirës së ndërsjellë tek besimtarët i ngjanë trupit, gjegjësisht nëse ankohet një organ, ankohen edhe organet tjera". (Muslimi dhe Ahmedi).   
- O Zot, na bën prej atyre, të cilët të falënderohen për begatitë Tua, u ndihmojnë vëllezërve dhe i përgjigjen thirrjes Sate në çdo rast e në çdo kohë!   
O Zot, unë jam këtu, para Teje!   
O Zot, deklaroj se s'ke shok!   
O Zot, deklaroj se falënderimi, begatia dhe sundimi të takojnë vetëm Ty!   
O Zot, deklaroj se s'ke shok!   
 


  •  

     

    1. PĖRKUJTIMI I "ISRASĖ DHE MI'RAXHIT" NĖ HISTORINĖ TONĖ  
    2. NATA E MESIT TĖ MUAJIT "SHA'BAN"  

     
     

    • PĖRKUJTIMI I "ISRASĖ DHE MI'RAXHIT" NĖ HISTORINĖ TONĖ  

      Njė ndėr pėrkujtimet mė madhėshtore nė historinė islame dhe mė tė gėzuara pėr muslimanėt ėshtė pėrkujtimi i natės sė sotme, gjegjėsisht natės sė "Israsė dhe Mi'raxhit". Gjatė kėsaj nate tubohen muslimanėt e tėrė botės nėpėr shtėpitė e Zotit (xhami), i pėrsėrisin detajet e kėsaj ngjarjeje tė jashtėzakonshme qė i ka ndodhur tė Dėrguarit tė Zotit para 14 shekujsh, nxjerrin kėshilla e shembuj, e paramendojnė kujdesin e Zotit xh.sh. ndaj tė Dėrguarit tė Tij fisnik dhe i betohen Zotit se do tė largohen nga ēdo amoralitet i urrejtur, do tė atribuohen me sjelle tė lavdėruara dhe ripėrtėrijnė betimin e tyre para Zotit xh.sh., sinqeritetin ndaj tė Dėrguarit tė Tij dhe qėndrimin nė fenė e Tij.  
      Nuk dėshirojmė kėtu ta argumentojmė Isranė nė aspektin historik apo logjik sepse njerėzit janė dy llojėsh, lloji qė nuk beson nė Zot e as nė metafizikė kėshtu qė s'ka kurrfarė dobie tė flitet me ta pėr Isranė dhe Mi'raxhin para se tė binden nė ekzistimin e Zotit dhe nė mesazhet e tė dėrguarve tė Tij, dhe lloji qė beson nė Zotin e Madhėruar dhe mesazhet e Tij. Edhe nėse nuk janė muslimanė, gjejmė se librat e tyre fetarė janė tė mbushur me mrekulli tė profetėve kėshtu qė nuk mund ta mohojnė kėtė fenomen sepse besojnė edhe nė anėn tjetėr qė vjen pas intelektit, si p.sh. mrekullitė dhe fenomenet e jashtėzakonshme tė natyrės. Nėse janė muslimanė, atėherė mjafton se kjo ngjarje ėshtė shėnuar qartė nė Kur'anin Famėlartė:"  
      "Pa tė meta ėshtė Lartmadhėria e Atij qė robin e Vet e kaloi nė njė pjesė tė natės prej Mesxhidi Haramit (prej Qabes) gjer nė Mesxhidi Aksa (Bejti Mukaddes), rrethinėn e sė cilės Ne e kemi bekuar, (Ia bėmė kėtė udhėtim) pėr t'i treguar atij disa nga argumentet Tona." (El-Israė:1).  
      "Pasha yllin kur ai bie (prej sė larti poshtė)! Miku juaj (Muhammedi qė ju e njihni) as nuk ėshtė njeri qė ka humbur, as qė ka devijuar (nga e vėrteta). Dhe ai nuk flet nga mendja e tij. Ai (Kur'ani) nuk ėshtė tjetėr pos shpallje qė i shpallet. Atė ia mėsoi, ai fuqiforti (Xhibrili), qė ka mendje precize dhe qė u pėrqėndrua nė formėn e vet (reale). Dhe ai (Xhibrili) ishte nė horizontin e lartė (nga lindja). Pastaj u lėshua dhe iu afrua. E ishte afėr sa dy harqe (dy kute) apo edhe mė afėr". (En-Nexhm: 1-9).  
      Mua mė intereson qė nga kjo qė u tha tė nxjerrim dobi pėr realitetin tonė bashkėkohor dhe t'i rikujtojmė ngjarjet qė ndodhėn gjatė historisė.  
      Arabėt ishin tė izoluar nga bota e jashtme. Kur u dėrgua Muhammedi a.s. pos disa lidhjeve tė kufizuara, ishin larg ndikimit tė tyre nė ngjarjet politike e shoqėrore, tė pėrēarė brenda Siujdhesės dhe nuk mendonin tė bashkohen ndonjėherė me vendet tjera si Egjiptin, Irakun dhe Shamin. Ndėrsa prej sekreteve tė gjithėsisė e njihnin vetėm tokėn, rėrėn, kodrat dhe ujėrat.  
      Hyjnia e perėndisė materializohej me duart e tyre, u drejtoheshin idhujve me lutje e adhurim dhe aty merrnin fund shpresat e tyre. Kėshtu ishin kur Muhammedi a.s. e shpalli thirrjen e tij qė pėrqėndrohej nė besimin nė njė Zot, Krijues tė gjithėsisė e jetės, nė fshehtėsitė dhe sekretet e mrekullueshme tė gjithėsisė, nė konsiderimin e shkencės dhe mendjes si parime tė teorive shkencore, shoqėrore e politike. Edhe pse mesazhi i Islamit i thirrte nė reformimin e gjendjes sė tyre fetare e ekonomike, ata ishin tė vetėdijshėm se fati ua kishte caktuar misionin mė tė madh qė mund ta ketė ndonjė popull nė histori.  
      Ai ishte mesazhi i pikėnisjes, ēlirimit, shkencės dhe qytetėrimit nė bazė tė besimit (imanit), intelektit dhe moralit fisnik. Pėrderisa kurejshitėt e mohonin Muhammedin a.s. dhe e luftonin thirrjen e tij, ngjanė "Israja dhe Miraxhi" nė qiell, gjė qė shumė i habiti sepse mes Mekkes dhe Bejtul Mukaddesit distanca ishte e gjatė afėr njė muaj.  
      Pra si mundi Muhammedi a.s. tė shkojė e tė vijė? Njeriu, sipas mendimit tė tyre, endet nėpėr tokė sepse nuk mund tė ecė nėpėr qiell, pra si mundi tė hipė Muhammedi a.s. e tė zbret pėr disa orė?  
      Ē'ėshtė me Mekken e ē'ėshtė me Bejtul-Mukaddesin? Ē'ėshtė lidhja mes Qabes dhe Xhamisė Aksa? A nuk ishte Qabja faltore e vetme nė tokė pėr ta? Cilat janė lidhjet mes banorėve tė Mekkes dhe atyre tė Bejtul-Mukaddesit"?  
      A nuk ishin banorėt e Mekkes mė fisnikė se banorėt tjerė pėr shkak se e mbronin Qaben? Ēfarė nevoje kishin pėr popujt tjerė dhe ēfarė lidhjesh kishin me ta?  
      Mendimi i tyre ishte i tkurrur, materialist, idhujtar e injorant. Ata s'mundėn ta kuptojnė atėherė qėllimin, tė pėrfitojnė e t'i zbulojnė fshehtėsitė e ardhmėrisė nėpėrmjet asaj ngjarjeje.  
      Muhammedi a.s. e dinte se populli i tij do ta pėrgėnjejė e do tė tallet me tė kur t'ia rrėfejė udhėtimin e tij tė jashtėzakonshėm, por kėtė nuk e merrte parasysh pėrderisa mesazhi ishte kah realizimi i qėllimit tė vet dhe pėrderisa tallėsit dhe pėrgėnjeshtarėt do ta pranonin atė ngjarje pas njė kohe, qoftė edhe pas vdekjes sė Pejgamberit besnik.  
      Muhammedit a.s. i besuan besimtarėt e vėrtetė kurse tė tjerėt e pėrgėnjeshtruan dhe u larguan... Ata tė cilėt e pėrgėnjeshtruan dhe u tallėn me rrėfimin e tij, pas disa vjetėve e ēliruan Bejtul-Mukaddesin e prej aty depėrtuan nė Lindje, Perėndim, Jug e Veri dhe i bashkuan Shamin, Egjiptin dhe Irakun nė njė perandori, qė prej aty t'i vazhdojnė ēlirimet nė botė.  
      Kėto ishin informatat burimore rreth ngjarjes sė Israsė dhe komentimi i parė realist e politik i qėllimit tė thellė e tė gjerė tė Israsė!  
      Pas njė kohe tė shkurtė, ushtritė e kryqėzatave perėndimore trokitėn nė dyert e Bejtul-Mukaddesit, u bėnė gjakderdhje tė mėdha nėpėr lumenj, rrugė dhe nė Mesxhidul-Aksa, e cila u shndėrrua nė kryeqendėr tė tyre fetare afėr 100 vjet.  
      Pėrsėri pas njė kohe, Salahuddin Ejjubi troket nė dyert e Bejtul-Mukaddesit dhe e ēliron pa gjak, pa dhunė dhe pa prishje tė betimit. Kėshtu, Bejtul-Mukaddesi dhe Palestina bien nėn pushtetin islam kurse faltoret dhe kishat i konsiderojnė amanet dhe i mbrojnė derisa hyjnė ushtritė aleate nė Luftėn e Parė Botėrore. Komandanti anglez Lanby pas hyrjes thotė:  
      - "Tash pėrfunduan luftėrat kryqtare (kryqėzatat)".  
      Ai thotė ashtu pėr shkak se mendon se e kanė grabitur njėherė e pėrgjithmonė prej arabėve e muslimanėve. Anglezėt dalin prej Palestine por e lėnė aty Izraelin nė zemėr tė territorit arab qė tė dėmtojė, maltretojė e sulmojė... Ja, ende jemi nė konflikt tė vazhdueshėm e tė idhėt me Izraelin kurse rrėfimi i Mesxhidi Aksasė dhe i Bejtul-Mukaddesit (vendet e Israsė dhe Miraxhit) ende vazhdon...  
      A e kuptuam fshehtėsinė e ngjarjes sė Israsė?  
      A e kuptuam tash qėllimin madhėshtor tė kėsaj ngjarjeje tė jashtėzakonshme? Sa shumė pėrgėzime e paralajmėrime ka pėr ne?  
      Ngjarja e Israsė ka lidhje tė posaēme me Bejtul-Mukaddesin dhe lidhje tė pėrgjithshme me Shamin si dhe me Siujdhesėn e Arabisė para se tė shndėrrohej Shami nė territor arab e islam.  
      Muhammedi a.s. u afrua gjatė Miraxhit me kufijtė shpirtėrorė para se t'u afrohej kufijve tokėsore afro dhjetė vjet. I Dėrguari i Zotit me kėtė ngjarje na obligoi neve me njė pėrgjegjėsi tė madhe, gjegjėsisht ta ruajmė kėtė pjesė tė tokės si pjesė tė pandashme tė vatanit tonė tė madh, tė mos u lejojmė sulmuesve shkatėrrues qė tė grabitin qoftė edhe njė pėllėmbė derisa tė jemi tė gjallė, ta mbrojmė dhe ta konsiderojmė mbrojtjen e tij si obligim feje e besimi pėr secilin qė beson nė Zot e nė botėn tjetėr.  
      Ne e festojmė kėtė ditė kurse konflikti me Izraelin dhe shtetet kolonialiste ėshtė nė kulmim e sipėr.  
      Izraeli nė vitin 1948 i okupoi vendet mė tė pjellshme, mė tė bukura dhe mė tė pasura tė Palestinės, deportoi miliona pleq, gra, fėmijė, djem e vajza, e okupoi Gazėn dhe Sherem Shejhin, vrau mijėra banorė tė Palestinės, burgosi me mijėra njerėz bile edhe refuzon sot tė del, edhe atė duke i pėrballuar botės mbarė... Izraeli nuk do tė vepronte kėshtu sikur tė mos qėndronin pas tij Franca dhe Anglia qė janė mė tė fuqishme, mė tė pasura dhe mė autoritative se Izraeli.  
      Izraeli me kėtė qėndrim e zbuloi fytyrėn e vėrtetė dhe qėllimet armiqėsore ndaj pjesės tjetėr tė Palestinės, Egjiptit, Jordanisė, Sirisė... Kjo atmosferė e zymtė me Izraelin na rikujton luftėn dhe tmerret e saj si dhe obligimin e arabėve dhe muslimanėve ndaj kėtyre vendeve tė shenjta, nga tė cilat rrjedhin kujtimet islame derisa t'i bashkojnė me vatanin e tyre tė gjerė.  
      Sikur tė ishin kėto kujtime tė lidhura me ndonjė popull tjetėr, qė ėshtė nė konflikt me armiqtė, tiranėt, kolonialistėt dhe dėmtuesit, do tė kishim shumė dobi prej tyre nė pėrforcimin e fuqisė shpirtėrore e materiale si dhe tė ndjenjave mbrojtėse.  
      Pse s'e bėjmė kėtė tash? Pse nuk i shfrytėzojmė kėto kujtime pėr zgjidhjen e ēėshtjes sė botės islame, gjegjėsisht ēėshtjen e tokės sonė tė dashur? Pse nuk i shfrytėzojmė nė nxitjen e emocioneve fetare e kombėtare tė popullit tonė islam?!...  
      Pėrkujtimi i udhėtimit deri nė Bejtul-Mukaddes tė Palestinės e jo nė ndonjė vend tjetėr tė tokės dhe deri nė Xhaminė Aksa qė ėshtė afėr kishės krishtere mė tė vjetėr nė botė dhe afėr Bejt Lahėm, vendlindjes sė Isaut a.s. dhe epiqendrės sė krishterėve nė botė... na nxitė qė sė bashku ta ēlirojmė kėtė pjesė tė tokės.  
      Obligohemi qė nė kėtė ditė ta vizitojmė Bejtul-Mukaddesin historik e tė nisemi nė drejtim tė kufijve qė t'i shohim armiqtė dhe armiqėsinė e tyre; nė kėtė kohė duhet tė organizohen festivale nė Bejtul-Mukaddes pėr pėrforcimin e bindjes sė banorėve qė janė nėn okupimin armiqėsor; kjo ditė duhet tė konsiderohet festė kombėtare nė ēdo vend arab e islam pėr tė biseduar rreth historisė dhe ngjarjeve historike tė Palestinės.  
      Pasiqė jemi nė konflikt me kolonializmin e fuqishėm, pasiqė fuqitė destruktive orvaten ta grabisin lirinė tonė dhe pasiqė cionizmi botėror e nxitė Perėndimin me gėnjeshtra e mashtrime kundėr nesh, atėherė pse nuk i pėrgatisim tė gjitha fuqitė e arabėve dhe tė muslimanėve pėr njė betejė tė tillė. Pse nuk e konsiderojmė kėtė pėrkujtim si pėrtėrirje e bindjes sonė dhe pėrkujtuese e obligimeve tė rėnda e sakrifikimeve tė shtrenjta?  
      Mjetet arabe tė informacionit tė Kajros, Damaskut dhe Ammanit e transmetuan manifestimin pėrkujtimor tė Israsė nė mbarė botėn, gjė qė tregon se kemi filluar tė pėrfitojmė dobi prej saj dhe ta ēmojmė ashtu siē i takon.  
      A mund tė kėrkojmė interesim mė tė madh, e tė shohim se manifestimi pėrkujtimor nė vitin e ardhshėm do ta trondisė botėn me fjalimet, kremtimet dhe vendimin tonė pėr kthimin e vatanit tė grabitur?  

      O arabė e muslimanė!  
      - Dita e njėzet e shtatė e muajit Rexhep nė kohėn e Muhammedit a.s. ishte dita e hapjes shpirtėrore tė Bejtul-Mukaddesit.  
      - Dita e njėzet e shtatė e muajit Rexhep nė kohėn e Salahuddin Ejjubit ishte dita e ēlirimit ushtarak tė Bejtul-Mukaddesit dhe e kthimit prej duarve tė okupatorėve.  
      Pėrkujtone gjithmonė kėtė ditė dhe shndėrrone nė pikėnisje pėr ēlirimin e pjesės sė okupuar tė Palestinės sė shtrenjtė, pėr ēlirimin e pjesėve tė okupuara tė vatanit arab dhe pėr ēlirimin e botės islame nga gjurmėt e kolonializmit, shfrytėzimit dhe armiqėsisė.  
       "Pa tė meta ėshtė Lartmadhėria e Atij qė robin e Vet e kaloi nė njė pjesė tė natės prej Mesxhidi-Haramit (Qabes) gjer nė Mesxhidi-Aksa (Bejti Mukaddes), rrethinėn e sė cilės Ne e kemi bekuar, (ia bėmė kėtė udhėtim) pėr t'i treguar atij disa nga argumentet Tona. Vėrtet, Ai ėshtė dėgjuesi (i fjalėve tė Muhammedit), pamėsi (i punėve tė Muhammedit)". (El-Israė:1)  
       
       
       

    • NATA E MESIT TĖ MUAJIT "SHA'BAN"  
       

      Kjo ėshtė nata e mesme e muajit Sha'ban, nė tė cilėn muslimanėt zakonisht aplikojnė lloje tė ndryshme adhurimi, si namazi, lutja, pagjumėsia, gjegjėsisht recitojnė njė "dua" tė pėrbashkėt nė tė gjitha xhamitė e shtėpitė.  
      Ende mė kujtohet se si prindi im na tubonte pas namazit tė akshamit nė njė rreth dhe lexonim Kur'an dhe lutnim Zotin xh.sh. me kėtė "dua" tė njohur pa kuptuar gjė pos pėrsėritjes mekanike. Edhe pse nuk e kuptonim, pėrsėri ndjenim modesti, pėrulje, kėnaqėsi nga tubimi familjar, lidhje familjare tė pastėr e tė sinqertė dhe adhurim ashtu siē e kuptonim ne tė vegjėlit, edhe pse nuk kuptonim fare.  
      Para se tė flas rreth vlerės sė kėsaj nate dhe urtėsisė sė saj, ndiej pėrgjegjėsi para Zotit xh.sh. qė tė them diēka pėr rregullėn e sheriatit pėr namazin dhe lutjen e pėrbashkėt tė njerėzve.  
      Nuk kemi argumente se Muhammedi a.s. i ka tubuar njerėzit nė xhami nė kėtė natė pėr lutje e adhurim. Gjithashtu edhe shokėt e tij s'kanė aplikuar njė veprim tė tillė, mirėpo kemi hadithe qė e ēmojnė adhurimin gjatė kėsaj nate dhe agjėrimin e ditės. Transmetohet nga Ibn Maxhe se Muhammedi a.s. ka thėnė: "Kur tė vjen nata e mesme e muajit Sha'ban, adhuroni natėn dhe agjėroni ditėn". Gjithashtu edhe Bejhekiu transmeton nga Aisheja r.a. se Muhammedi a.s. ka thėnė: "Kjo ėshtė nata e mesme e muajit Sha'ban, Zoti i vėshtron robėt e vet gjatė saj, i falė ata qė kėrkojnė falje, i mėshiron ata qė kėrkojnė mėshirė dhe i pengon ziliqarėt". Nė kėtė kontekst kemi shumė hadithe qė nuk e kanė shkallėn e duhur tė autenticitetit, mirėpo theksohen nė pjesėn e vlerės sė veprave sepse juristėt muslimanė e pranojnė argumentimin me hadithe tė dobėta qė kanė tė bėjnė me vlerėn dhe ēmimin e veprave.  
      Lutja e njohur qė recitohet nėpėr xhami e shtėpia nuk rrjedh nga Muhammedi a.s. as nga shokėt e tij e as nga selefėt pasardhės si dhe nuk dihet se kush e ka formuluar pos disa pjesėve tė transmetuara nga disa njerėz tė devotshėm, bile aty ka disa fjalė qė nuk i takojnė Zotit tė Madhėruar, p.sh. ēėshtja e "shlyerjes". Ajeti, i cili theksohet nė kėtė lutje: "All-llahu shlyen (nga ajo evidencė) ē'ka tė dojė, e edhe forcon (ēka tė dojė)" (Er-Rra'd), nuk kuptohet ashtu siē ceket nė lutje e as ashtu siē e kupton masa e gjerė e muslimanėve.  
      Vlera e kėsaj nate ėshtė cekur nė disa hadithe ashtu qė preferohet pėr muslimanin t'i drejtohet Zotit xh.sh. me lutje e adhurim ashtu siē preferohet dita e saj me agjėrim. Lutja mė e mirė nė kėtė natė ėshtė ajo qė ceket nė Kur'an e sunnet sepse nė tė dy burimet ka lutje tė preferuara, me tė cilat (muslimani) i drejtohet Zotit nė raste tė tilla.  
      Rėndėsia e vlerėsimit tė kėsaj nate qėndron aty se Zoti i Madhėruar cakton edukim tė kohėpaskohshėm pėr pastrimin qė i ngjanė kohės "pushim-pune", gjegjėsisht pushim nga punėt e jetės sė pėrditshme qė e lodhin trupin dhe shpirtin dhe nga mėkatet si dhe punė pėr pastrimin e shpirtit, ripėrtėrirjen e imanit (besimit) dhe pėrforcimin e tij.  
      Njerėzit tė cilėt janė zhytur nė epshe e kėnaqėsi dhe tė cilėt i kanė braktisur rregullat e parimet e Zotit xh.sh. kanė nevojė tė madhe pėr pėrtėrirjen e lidhjes sė tyre shpirtėrore me Zotin dhe moralin e Tij.  
      Nė kėtė natė, muslimani pėrkujton ardhjen e Muajit Ramazan, qė ėshtė muaj i devotshmėrisė, mirėbėrjes, adhurimit, pėruljes fetare, bujarisė dhe i mirėsisė. Muslimani e agjėron kėtė ditė si parapėrgatitje pėr agjėrimin e Ramazanit, lutet natėn pėr t'u pėrgatitur pėr netėt e Ramazanit dhe kėrkon falje pėr ta pritur Ramazanin me shpirt tė pastėr e zemėr tė qetė, gjegjėsisht pėrgatitet pėr shpėrblimet e Tij dhe pėr takimin me Tė.  
      Sipas mendimit tim, kėto ishin disa fshehtėsi tė festave tė tilla fetare, nė tė cilat preferohen lutjet, namazi dhe adhurimi pėr pastrimin e shpirtit, plotėsimin e edukatės, ringjalljen e vlerės sė lartė shpirtėrore dhe pastrimin e zemrės.  
      Ne kemi nevojė tė madhe pėr netė tė tilla pėr shkak se jemi zhytur nė mėkate, zemrat janė bėrė tė pamėshirshme, duart kanė pranuar koprracinė, sytė janė verbuar dhe jemi larguar nga rruga e Zotit dhe e Pejgamberit tė Tij!  
      Ne kemi nevojė tė madhe pėr netė tė tilla pėr shkak se na kanė kapluar fatkeqėsitė, janė ngritur armiqtė kundėr nesh, sundojnė arrogantėt nė tokėn tonė dhe janė pėrforcuar mėkatarėt...!  
      Ne kemi nevojė tė madhe pėr netė tė tilla vetėm e vetėm qė t'i mbėshtetemi Zotit, t'i kthehemi tė vėrtetės, t'i pastrojmė shpirtrat dhe zemrat tona dhe t'i shmangemi asaj qė na largoi nga Zoti xh.sh., na e humbi famėn dhe na mėnjanoi nga bota e feja!  
      O besimtarė e bij tė kėtij Ummeti fisnik!  
      Nė kohėt e vėshtira popujt, tė cilėt duan tė shpėtojnė, bėhen tė sinqertė dhe bashkohen.  
      Ne sot pėrjetojmė vėshtirėsi tė mėdha, armiku ėshtė nė kufijtė tanė, gjegjėsisht nė zemėr tė vatanit tonė dhe pret ēastin e volitshėm pė sulm e krim!  
      Ju e dini se armiku pas fitores sė tij do t'i shkatėrrojė shtėpitė, do t'i pėrēajė njerėzit dhe do t'i ndajė familjet, kurse ne mund tė korrim fitore kundėr tij vetėm me fuqi.  
      Fuqia nė Islam ėshtė dyllojesh: fuqia e hekurit dhe e zjarrit si dhe fuqia e armatimit dhe pėrgatitjes. Kjo fuqi nė Kur'an theksohet kėshtu:  
      "E ju pėrgatituni sa tė keni mundėsi force (mjete luftarake), e kuaj tė caktuar pėr betejė kundėr atyre (qė tradhtojnė) e me tė, (me pėrgatitje) ta frikėsoni armikun e All-llahut, armikun tuaj dhe tė tjerėt, tė cilėt ju nuk i dini (se kush janė) e All-llahu i di ata." (El-Enfal:60).  
      Muhammedi a.s. thotė: "Kush lufton, le tė luftojė ashtu siē ėshtė i luftuar".  
      Ne e humbėm fuqinė dhe u shndėrruam nė popull mė tė dobėt edhe pse duhej tė ishim mė tė fuqishmit nė tokė!  
      Fuqia e dytė ėshtė fuqia e shpirtit, moralit, burrėrisė, drejtėsisė, adhurimit, devotshmėrisė, lidhjes me Zotin dhe e mburrjes me fuqinė e Tij...  
      Kjo fuqi, qė sot njihet si fuqi shpirtėrore dhe morale e ushtrisė dhe e popujve dhe si nevojė elementare pėr popujt sulmues e ushtrinė sulmuese, ka ndikuar nė ngadhėnjimet qė i realizoi populli ynė nė historinė e artė. Ju e dini se populli ynė kur doli nga Siujdhesa s'kishte ashtu siē kishin popujt tjerė, si persianėt e romakėt, e as njerėz e luftėtarė, mirėpo, pėrkundėr kėsaj, korri fitore historike, la gjurmė tė pėrhershme nė tokė dhe u zgjerua nė Lindje e Perėndim me njė shpejtėsi qė i habitė edhe historianėt. Kėtu s'ka kurrfarė fshehtėsie e as mrekulli, sepse fuqia e shpirtit dhe e besimit i solli nė rrugėn e fitores me njė shpejtėsi qė i ngjan vetėtimės.  
      A s'keni dėgjuar pėr Kadisijen dhe pėr qėndrimin e delegacionit islam me Rustemin para filimit tė betejės? Rustemi grumbulloi tėrė pasurinė, armėt, arin dhe mėndafshin, tuboi rreth vetes robėrit e armatosur deri nė dhėmbė, komandantėt qė kishin shpata prej arit dhe ministrat e stolisur me gurė tė ēmueshėm e diamante, shtroi tokėn me mėndafsh dhe u ul nė karrigen e stolisur me diamante e margaritarė pėr ta pritur delegacionin arab. Rustemi mendonte se nevoja dhe uria i kishin detyruar muslimanėt tė dalin jashtė shtėpive tė tyre dhe kur do ta shohin arin ndriēues, mėndafshin e galerisė dhe pasurinė e Persisė do tė dėshtojnė zemrat dhe shpirtrat para se tė dėshtojnė shpatat.  
      Kjo ishte hamendja e Rustemit, edhe pse ajo hamendje konsiderohet si mėkat.  
      Kur hynė muslimanėt nė galeri dhe kur e panė arin, mėndafshin, robėrit dhe pasuritė tjera qė i kishte pėrgatitur Rustemi, udhėheqėsi i delegacionit tha: "Veproni si veproj unė...!" Kėshtu, hynė nė galeri, e shkelėn mėndafshin me kuajt e tyre dhe u tallėn me ta. Kur arritėn te Rustemi, zbritėn prej kuajve, i morėn jastėkėt prej duarve tė Rustemit, ministrave e komandantėve, i shqyen dhe i lidhėn kuajt nė galeri. Edhe pse menduan xhahilat se kėta ishin tė prapambetur, historia u pėshpėriste: "Kjo ėshtė hyrja e fitores dhe fillimi i amshu-esh-mėrisė..."  
      Pastaj Rustemi e pyeti udhėheqėsin e delegacionit tonė :  
      "Ēka ju shtyri tė dilni nga shtėpitė tuaja e t'i sulmoni shtėpitė tona! Nėse ju shtyri uria, ne do t'ju ushqejmė derisa tė ngopeni, nėse ju shtyri lakuriqėsia, ne do t'ju veshim dhe nėse ju shtyri varfėria, ne do t'ju pasurojmė!"  
      Udhėheqėsi ynė u pėrgjigj: "Jo, neve nuk na tronditė nė luftė uria e barkut, as varfėria e as veshja. Ju vetė e patė se ne e shkelėm mėndafshin tuaj me kuajt tanė dhe i lidhėm me atė qė mburreni ju, gjegjėsisht me jastėkėt e zbukuruar me flori e argjend. Ne kemi dalur qė t'ua transmetojmė mesazhin e tė vėrtetės, pėr t'ju nxjerrur prej errėsirės nė dritė dhe pėr t'ju ēliruar nga idhujtaria..."  
      Rustemi dhe ata qė ishin me tė krenoheshin me ate qė e kishin tubuar, kurse udhėheqėsi ynė krenohej me tė vėrtetėn dhe me besimin.  
      Pas njė kohe u zhvillua beteja nė tė cilėn dėshtuan armiqtė e pasur nga kuajt e pashaluar, devet e pambuluara, rrobat e vjetra e tė kėqija dhe shpatat e rėndomta e tė mbuluara me lecka!  
      Fituan ata tė cilėt i zbukuruan kokat e tyre me krenarinė e Zotit xh.sh. tė cilėt i mbushėn zemrat me premtimin e Zotit dhe i pasuruan shpirtrat me vlerat mė fisnike tė nderit, lartėsisė dhe moralit tė lartė...  
      O bijtė e kėtij Ummeti!  
      Kėto dy rrugė janė rrugėt e fitores!  
      Dy mjetet e fitores janė: zjarri dhe drita, hekuri dhe morali, shpata dhe besimi, materia dhe shpirti...  
      Kujtoni kėtė kur tė jeni nė qendėr tė betejės dhe kur ende nuk ka fituar armiku i juaj.  
      - O besimtarė!  
      Nė kėtė natė drejtohen lutjet kah All-llahu xh.sh. dhe ēdokush prej jush e rikujton veten dhe familjen e vet dhe kėrkon pėr tė falje e furnizim.  
      S'ėshtė keq qė njeriu ta kujtojė veten por ėshtė turp ta kujtojė vetėm veten e ta harrojė Ummetin dhe vatanin e vet!  
      Nėse i drejtoheni Zotit xh.sh. nė kėtė natė, atėherė drejtohuni me zemėr tė tė penduarve dhe shpirtra tė tė sinqertėve, pastaj pėrkujtoni popullin dhe vendin tuaj sė bashku me veten tuaj ose para vetes suaj.  
      Pėrkujtoni nė kėtė natė vatanin tuaj tė sulmuar, Palestinėn e plagosur, ushtrinė tuaj tė fuqishme, ardhmėrinė e Ummetit dhe vendit tuaj...  
      Pėrkujtoni kėtė luftė e pastaj kėrkoni ndihmė prej All-llahut xh.sh.!  
      O ju besimtarė!  
      Unė ju thėrras e ju bėhuni tė sinqertė!  
      Afrone nė zemrat tuaja frikėn prej All-llahut xh.sh. sepse nė kėto ēaste dyert e qiellit janė tė hapura pėr t'i pranuar lutjet e atyre qė frikohen nga Zoti xh.sh. e qė pendohen...  
      O Zot, kėrkojmė prej Teje udhėzim, devotshmėri, zemėrbutėsi dhe pasuri!  
      O Zot, pėrmirėso fenė tonė qė na mbron, botėn ku jetojmė dhe botėn ku do tė kthehemi!  
      O Zot, bėne jetėn tonė tė begatshme me mirėsi kurse vdekjen qetėsi!  
      O Zot, tė lusim qė tė na caktosh vendet e tė lumturve, nderin e dėshmorėve dhe fitoren kundėr armiqve!  
      O Zot, na bashko nė udhėzim, mirėsi, famė e amshueshmėri!  
      O Zot, na mbro nga armiqtė sepse ata janė tė dobėt para Teje; pėrēaj  dhe dobėso udhėheqėsit e tyre qė tė kacafyten mes vete, zbrite zemėrimin Tėnd mbi ta dhe na ndihmo ashtu siē ju ndihmon besimtarėve luftėtarė!  
      O Zot, na dhuro mėshirėn Tėnde qė ėshtė udhėzuese pėr ne!  
      Dhe nė fund, i falėnderohem All-llahut xh.sh. Zotit tė botėve!  
        

      Dr. Mustafa Sibai  

     

     faqja 4 nga 4 

     

    1