นครนายก สันนิษฐานว่าเคยเป็นเมืองโบราณสมัยทวารวดี หลักฐานคือแนวกำแพงเนินดินและสันคูเมืองที่ตำบลดงละคร แต่ชื่อ "นครนายก" นั้นปรากฏหลักฐานในสมัยอยุธยา ว่าเป็นเมืองหน้าด่านทางทิศตะวันออกสมัยพระเจ้าอู่ทอง ใน พ.ศ. 2437 รัชกาลที่ 5 ทรงจัดลักษณะการปกครอง เป็นมณฑลนครนายกได้เข้าไปอยู่ในเขตมณฑลปราจีนบุรี จนกระทั่ง พ.ศ. 2445 ทรงเลิกธรรมเนียมการมีเข้าครองเมือง ให้มีตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดขึ้นแทน และในช่วง พ.ศ. 2486-2489 ได้โอนนครนายกไปรวมกับจังหวัดปราจีนบุรีและสระบุรี หลังจากนั้นจึงแยกเป็น จังหวัดนครนายก
จังหวัดนครนายกเดิมชื่อว่า "บ้านนา" เล่ากันว่าในสมัยกรุงศรีอยุธยา ดินแดนของนครนายกเป็นป่ารกชัฏเป็นที่ดอน ทำนาหรือเพาะปลูกอะไรไม่ค่อยได้ผลและมีไข้ป่าชุกชุม ผู้คนจึงอพยพไปอยู่ที่อื่นจนที่นี่กลายเป็นเมืองร้าง ต่อมาพระมหากษัตริย์ทรงทราบความเดือนร้อนของชาวเมืองจึงโปรดเกล้าฯ ให้เลิกภาษีนาเพื่อ จูงใจชาวเมืองให้อยู่ที่เดิมทำให้มีผู้คนอพยพมาอยู่เพิ่มมากขึ้น จนเป็นชุมชนใหญ่และเรียกเมืองนี้กันติดปาก "นครนายก"
เขตอำเภอเมือง
ศาลหลักเมือง เดิมเป็นเสาไม้ยาวประมาณ 1 เมตรเศษ ต่อมาสร้างเป็นศาลาจัตุรมุขเป็นสง่าและเป็นมลคลคู่บ้านคู่เมืองของจังหวัดนครนายกมาจนทุกวันนี้
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า อยู่ที่ตำบลพรหมณี ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 14 กิโลเมตร บริเวณโรงเรียนติดกับเขาชะโงก มีพื้นที่ประมาณ 3000 ไร่ ภายในบริเวณโรงเรียนมีสถานที่น่าสนใจหลายแห่ง สามารถขับรถเที่ยวชมได้ มีศูนย์บริการท่องเที่ยว รร. จปร. และมีบริการรถจักรยานให้เช่า สถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจได้แก่
พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
อาคารพิพิธภัณฑ์โรงเรียนนายร้อย
จปร. 100 ปี
ศาลเจ้าพ่อขุนด่าน
พระพุทธฉาย หรือ
วัดพระฉาย
นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมที่เปิดให้บุคคลภายนอกใช้บริการได้อีกหลายประเภท
มีบ้าพักรับรอง
สอบถามรายละเอียดได้ที่
ศูนย์บริการนักท่องเที่ยวอาคารสมาคมแม่บ้านทหารบกสาขา
จปร. ทุกวัน 08.00 - 16.00 น. โทร (037) 393010 - 5
ต่อ 62961-2
วังตะไคร้ เป็นสวนรุขชาติที่ได้รับการตกแต่งด้วยพัธุ์ไม้ดอกไม้ประดับนานาพันธุ์บนเนื้อที่ 1,500 ไร่ ร่มรื่น มีกระแสน้ำถึง 2 สายไหลเชี่ยวตามลำธารผ่านกลางสวนตลอกทั้งปี มีที่พักและที่เล่นแคัมป์ไฟ มีถนนให้รถยนต์วิ่งเข้าชมในบริเวณได้ อยู่ที่ตำบลหินตั้ง ใกล้กับน้ำตกนางรอง
สวนสีดา จะอยู่ใกล้ ๆ กับวังตะไคร้ สภาพทิวทัศน์และธรรมชาติโดยทั่วไปเหมือนกับวังตะไคร้
อ่างเก็บน้ำทรายทอง เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดเล็ก ภูมิประเทศรอบ ๆ จะเป็นภูเขา มีความสวยงามคงความเป็นธรรมชาติ เหนืออ่างเก็บน้ำไปจะมีน้ำตกทรายทอง เป็นน้ำตกขนาดเล็กแต่มีน้ำเกือบทั้งปี
สวนนก มีกรงนกขนาดใหญ่เพื่อให้นกได้อาศัยอยู่ใกล้เคียงกับธรรมชาติมากที่สุด มีกรงนกขนาดกลาง ขนาดเล็กเพื่อแยกประเภทของนกบางชนิดที่อยู่ร่วมกันไม่ได้ ซึ่งสวนนกนี้จะอยู่ที่เขาหล่น
น้ำตกที่น่าสนใจและมีชื่อในจังหวัดนครนายก
![]() |
น้ำตกสาริกา เป็นน้ำตกเก่าแก่ที่มีคนรู้จักมานาน มีความสูงจากหน้าผาใหญ่ถึง 9 ชั้น หน้าฝนน้ำมาก แต่หน้าแล้งไม่มีน้ำ เนื่องมาจากป่าไม้อันเป็นแหล่งกำเนิดของน้ำตกได้กลายเป็นป่าข้าวโพด ไปหมดแล้วอยู่ที่ตำบลสาริกา อำเภอเมือง |
![]() |
น้ำตกนางรอง อยู่ใกล้ ๆ กับน้ำตกสาริกา จะอยู่ที่ตำบลหินตั้ง อำเภอเมือง จะมีรถโดยสารจากตัวเมืองนครนายก-นางรองวันละหลายเที่ยว |
น้ำตกวังม่วง ออกมาจากตัวจังหวัดไปประมาณ 7 กิโลเมตร เป็นน้ำตกขนาดเล็กท่านกลางแมกไม้ที่ร่มรื่นความเป็นธรรมชาติยังค่อนข้างสมบูรณ์
น้ำตกลานรัก หรือน้ำตกตากหินกอง เป็นน้ำตกที่เกิดจากสายธารเล็ก ๆ ไหลผ่านลานหินช่วงสุดท้ายไหลพุ่งเป็นทางยาวผ่านลานหินกว้างเลียบเชิงเขาเตี้ย ๆ สวยงามแปลกตามาก จะอยู่ที่ตำบลพรหมณี อำเภอเมือง
น้ำตกเหวนรก เป็นน้ำตกขนาดใหญ่มีทั้งหมด 3 ชั้น ชั้นแรกจะสูงประมาณ 60 เมตร เมื่อน้ำไหลผ่านน้ำตกชั้นนี้จะพุ่งไหลลงสู่หน้าผาชั้นที่สองและชั้นที่สามในลักษณะการไหลตก 90 องศา ในฤดูฝนน้ำจะไหลแรงมาก อยู่บริเวณอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
น้ำตกเหวสุวัต อยู่ที่จุดสิ้นสุดของถนนธนะรัชต์ น้ำตกจะไหลลงมาจากหน้าผาสูงประมาณ 25 เมตร มีน้ำมากในฤดูฝน
น้ำตกผากล้วยไม้ จะอยู่ระหว่างทางที่จะไปน้ำตกเหวสุวัต เป็นน้ำตกขนาดกลาง มีกล้วยไม้ หวายแดงขึ้นอยู่เต็มหน้าผา ดอกจะบานในฤดูร้อนประมาณเดือนเมษายนของทุกปร
น้ำตกเหวไทร เกิดจากห้วยลำตะคอง ถัดมาจากน้ำตกเหวสุดวัตมาประมาณ 15 กิโลเมตร น้ำจะไหลมาจากหน้าผาสูงกว้างมีความสวยงามมาก
น้ำตกวังม่วง เป็นธารน้ำตกไหลผ่านแนวหินมาเป็นระยะ ๆ แล้วไหลลงมายังอ่างรับน้ำสุดท้าย อยู่ที่ตำบลนาหินลาด อำเภอปากพลี
น้ำตกกะอาง เป็นลานหินกว้างมีน้ำตกไหลผ่านตามช่องหินจะอยู่ที่ตำบลศรีกะอาง อำเภอบ้านนา
กิจกรรมสันทนาการ
ล่องแก่งในลำน้ำนครนายกด้วยเรือแคนู
ช่วงที่เหมาะกับการล่องแก่งเริ่มประมาณเดือนมิถุนายน
- ตุลาคม
เริ่มต้นที่บริเวณเชิงสะพานวังตะไคร้
คลองนางรอง
บริเวณบ้านป่าหมาก
ตามลำน้ำนครนายก ผ่านเกาะ
แก่งต่างๆ (แก่งที่เชี่ยวที่สุดคือแก่งสามชั้น)
มีจุดนำเรือขึ้นฝั่งหลายจุด
ระยะทางในการล่องแก่งแต่ละช่วงประมาณ
2 - 5 กิโลเมตร
สอบถามรายละเอียดที่ ททท.
ภาคกลางเขต
8 โทร (037) 312-282
และ 312-284
ชมรมเรือแคนูสาริกาเชิงสะพานวังตะไคร้
โทร (037) 393-245
บริษัท ซีสปอร์ต โทร (02) 316-9150
และ 316-9382
จักรยานเสือภูเขา
ททท.
จัดเส้นทางการปั่นจักรยานไว้ทั้งหมด
4 เส้นทาง ได้แก่
เส้นทางที่
1 วังตะไคร้ - วังยาว
ระยะทาง 22 กม. เริ่มต้นที่
บริเวณเชิงสะพานวังตะไคร้
เส้นทางที่
2 เขาชะโงก - วังยาว
ระยะทาง 24 กม.
เริ่มต้นที่จักรดาวรีสอร์ท
เส้นทางที่
3 วัดพราหมณี - เขามดดำ
ระยะทาง 31 กม. เริ่มต้นที่วัดพรหมณี
เส้นทางที่
4 วัดคีรีวัน -
วัดเนินหอม ระยะทาง 55 กม.
เริ่มต้นที่วัดรีรีวัน
มีภาคเอกชนที่จัดเส้นทางจักรยานท่องเที่ยวแต่ละแห่งจัดเส้นทางที่ต่างกันไปโดยมีคนท้องถิ่นนำ
เช่น แพ แคนู แคมป์
โทร 931-6048
หรือสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมที่ททท.
ภาคกลาง เขต 8 โทร. (037) 312-282 และ 312-284
ท่องไพรเขาใหญ่ - นครนายก จัดในช่วงเดือนธันวาคม - มิถุนายน เพื่อสนับสนุนการศึกษาธรรมชาติ และระบบนิเวศน์วิทยา เส้นทางสำหรับการท่องไพร มีด้วยกัน 4 เส้นทาง ทุกเส้นทางเริ่มต้นที่น้ำตกนางรอง ตามเส้นทางเดินป่าจะได้พบกับไม้นานาพันธ์ และสัตว์ป่าหลายชนิด ทางจังหวัดมีบริการจัดคนนำทาง ลูกหาบ และอุปกรณ์ในการพักแรมไว้บริการ สอบถามรายละเอียดที่ โทร. (037) 311-273
งานปะเพณีตักบาตรเทโวโรหนะ จัดช่วงแรม 1 ค่ำ เดือน 11 หรือตรงกับวันออกพรรษาของทุกปี จะมีพระสงฆ์จำนวน 109 รูปมารับบิณฑบาตรโดยเดินลงมาจากมพฑปวัดเขานางบวช
งานวันมะปรางหวานและของดีนครนายก จัดขึ้นช่วงเดือนกุมภาพันธ์-เมษายนของทุกปี บริเวณหน้าศาลากลางจังหวัด
งานประเพณีสารทไทยและแข่งเรือยาวประเพณี จัดในช่วงเดือนตุลาคมของทุกปี บริเวณริมคลอง 29 ที่วัดทวีพูลรังสรรค์ อำเภอองครักษ์ในงานมี การแข่งขันเรือยาวประเภทต่าง ๆ ประกวดการกวนกระยาสารท การทำบุญวัน สารทไทย และในตอนกลางคืนมีมหรสพ
งานมหกรรมไม้ดอกไม้ประดับองครักษ์ จัดช่วงเดือนเมษายนของทุกปี บริเวณคลอง 15 ตำบลบางปลากด อำเภอองครักษ์ภายในงานมีการประกวดไม้ดอกไม้ประดับ
(รหัสทางไกล 037)
อำเภอเมือง
จักรดาวรีสอร์ท 182 หมู่ 3 ถนนสุวรรณศร ปากทาง เข้าโรงเรียนนายร้อย จปร. ตำบลพรหมณี โทร. 393-162-3 จำนวน 35 ห้อง ราคา 900-6,000 บาท
ช่อชะมวงรีสอร์ท 92 หมู่ 2 ตำบลสาริกา โทร. 328299 บังกะโล 1 หลัง ห้องพัก 20 ห้อง ราคา 800-3,000 บาท
บ้านพักน้ำตกนางรอง อยู่ในบริเวณน้ำตกนางรอง ติดต่อองค์การบริหารส่วนจังหวัด นครนายก โทร. 311286 มีบ้านพัก 7 หลัง ราคา 700-1,500 บาท
โพธิ์แดงรีสอร์ท 124 หมู่ 2 สาริกา-นางรอง ตำบลสาริกา โทร. 328265-6 โทรสาร 327267 บ้านพัก 23 หลัง ราคา 500-3,500 บาท
เรือนรับรองสโมสรนายทหารโรงเรียนนายร้อย จปร. เขาชะโงก ตำบลพรหมณี โทร. 393126, 393119 จำนวน 27 ห้อง ราคา 600-1,500 บาท
วังตะไคร้ หมู่ 1 ตำบลสาริกา ถนนสาริกา-นางรอง ก่อนถึงน้ำตกสาริกา โทร. 312275 บ้านพัก 28 หลัง (พักได้หลังละ 10-15 คน) ราคา 600-1,500บาท
วังรีรีสอร์ท 143 หมู่ 12 ตำบลเขาพระโทร. 313576 กรุงเทพฯ โทร. 641-4846-6 จำนวน 100 ห้อง ราคา 1,000-1,200 บาท
อำเภอบ้านนา
ชลพฤกษ์รีสอร์ท 64 หมู่ 10 ถนนรังสิต - นครนายก โทร. 382192 กรุงเทพฯ โทร. 311-1351 มีบ้านพัก และบังกะโล จำนวน 50 ห้อง ราคา 1,400-3,000 บาท
รถยนต์ จากกรุงเทพฯ ไปได้ 2 เส้นทาง ได้แก่
เส้นทางที่ 1 ไปตามทางหลวงหมายเลข 305 เลียบคลองรังสิตผ่านอำเภอองครักษ์ ระยะทางประมาณ 107 กิโลเมตร
เส้นทางที่ 2 ไปตามทางหลวงหมายเลข 1 เลี้ยวขวาที่แยกหินกองไปตาม ถนนสุวรรณศร (ทางหลวงหมายเลข 33) จนถึงนครนายกระยะทางประมาณ 137 กิโลเมตร