พระประธานวัดภูมินทร์

 

สถานที่ประดิษฐาน        อาคารจตุรมุข  วัดภูมินทร์

                                    บ้านภูมินทร์  ตำบลในเวียง อำเภอเมือง  จังหวัดน่าน

พุทธลักษณะ                 ศิลปะล้านนาสกุลช่างเมืองน่าน

                                    ปางมารวิชัย ขัดสมาธิราบ

                                    วัสดุ  ปูนปั้นปิดทอง

        เมื่อเอ่ยถึงวัดภูมินทร์  จังหวัดน่าน  หลายท่านคงนึกถึงสิ่งที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์อันไม่ซ้ำใครของวัดนี้ ได้แก่  อาคารทรงจตุรมุขที่รวมพระอุโบสถและพระวิหารเข้าไว้ด้วยกันภายในอาคารหลังเดียว

        วัดภูมินทร์เป็นวัดเก่า  ตามหลักฐานว่าสร้างขึ้นเมื่อปี ๒๑๓๙ เดิมชื่อ  วัดพรหมมินทร์ มาสมัยของเจ้าอนันตวรฤทธิเดช ได้สร้างอุโบสถวิหารหลังนี้ขึ้นเมื่อปี  ๒๔๑๐  ตรงกับปลายรัชกาลที่ ๔  แห่งกรุงรัตนโกสินทร์  ลักษณะตัวอาคารมีรูปทรงจตุรมุข  โดยการใช้งานอาคารแนวทิศตะวันออก-ทิศตะวันตกจะเป็นพระวิหาร  ส่วนแนวทิศเหนือ-ทิศใต้ จะเป็นพระอุโบสถ  ที่กึ่งกลางภายในเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปพระประธาน  ๔ องค์หันพระปฤษฎางค์ชนกันโดยมีเจดีย์สี่เหลี่ยมย่อมุมเป็นแกนหันพระพักตร์ออกสู่ประตูทั้งสี่ทิศ พระพุทธรูปปางมารวิชัยทั้งสี่องค์นี้เป็นสัญลักษณ์แทนพระพุทธเจ้าสี่พระองค์ที่มาประกาศพระศาสนา ในภัทรกัปปัจจุบัน คือ พระกกุสันธะ พระโกนาคมน์ พระกัสสปและพระโคตมะ ดังจะสังเกตุได้ว่าพระพุทธทั้งสี่สร้างให้มีพระพักตร์แตกต่างกันเพื่อให้ทราบว่าเป็นพระพุทธเจ้าสี่พระองค์

        จุดเด่นของอุโบสถวิหารแห่งนี้อีกสิ่งหนึ่งได้แก่  ภาพจิตรกรรมฝาผนัง  ซึ่งเขียนเป็นเรื่องคันธกุมารชาดกและพุทธประวัติ  เป็นจิตรกรรมล้านนาสกุลช่างเมืองน่านที่น่าชมอย่างยิ่ง เพราะนอกจากความงดงามแล้วยังบอกเล่าสภาพชีวิตความเป็นอยู่ของชาวเมืองน่านในช่วงพุทธศตวรรษที่ ๒๕ ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มชนต่างวัฒนธรรมหลายกลุ่มได้เป็นอย่างดีภาพฝาผนังนี้เขียนขึ้น ในสมัยของเจ้าอนันตวรฤทธิเดชเช่นนี้

        เจ้าอนันตวรฤทธิเดชเป็นโอรสเจ้าอัตถวรปัญโญเจ้าผู้ครองนครน่านองค์แรกในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์  ครองนครน่านอยู่ระหว่างปี ๒๓- ๒๔๓๔  ตลอดระยะเวลาปกครองเมืองอันยาวนานเจ้าอนันตวรฤทธิเดชเป็นผู้ครองนครที่ใฝ่ใจในการบูรณะปฏิสังขรณ์ วัดวาอารามหลายแห่งทั่วอาณาเขตนครน่าน  ที่สำคัญมีอาทิ  วัดพระยาภู วัดพระธาตุแช่แห้ง และวัดภูมินทร์แห่งนี้


1