พระประธานวัดนางนอง

 

สถานที่ประดิษฐาน            พระอุโบสถ  วัดนางนอง  วรวิหาร

                                         ริมคลองด่าน  เขตบางขุนเทียน  กรุงเทพมหานคร

พุทธลักษณะ                      ศิลปะรัตนโกสินทร์  ปางมารวิชัย  ทรงเครื่อง

                                         ขนาดหน้าตักกว้าง ๙ คืบ วัสดุ สำริดลงรักปิดทอง

        เมื่อเอ่ยถึงย่านคลองด่านเขตบางขุนเทียน  คนจำนวนมากอาจรู้สึกเพียงว่าเป็นย่านเรือกสวนชานเมืองที่ไม่มีสิ่งไรน่าสนใจ  แต่ผู้ที่ใฝ่ใจในทางศิลปะและประวัติศาสตร์อยู่บ้างคงจะนึกถึงวัดสำคัญๆบนสองฟากคลองนั้น และหากมีผู้ใดก็ตามนึกไปถึงวัดนางนอง  ก็ย่อมจะต้องนึกถึงพระประธานซึ่งเป็นพระพุทธรูปทรงเครื่องที่ถือกันว่างามที่สุดของกรุงรัตนโกสินทร์

        วัดนางนองเป็นวัดเก่าแก่  จะสร้างตั้งแต่เมื่อใดไม่เป็นที่แน่ชัด  แต่ก็มีผู้พยายามอธิบายจากเหตุแวดล้อมว่าวัดนี้มีพัฒนาการร่วมมากับชุมชนบางนางนอง ซึ่งอยู่บริเวณคลองด่านอันเป็นเส้นทางคมนาคมทางน้ำที่สำคัญมาตั้งแต่ราวต้นกรุงศรีอยุธยา  วัดนี้จึงน่าจะสร้างขึ้นมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา  เพียงแต่ไม่อาจกำหนดช่วงเวลาที่ชัดเจนลงไปได้

        วัดนางนองมาได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ใน รัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเพื่อยกเป็นพระอารามหลวง  เมื่อแล้วเสร็จจึงได้เสด็จพระราชดำเนินทรงผูกพันธสีมาในปี ๒๓๘๔  เหตุที่ทรงบูรณะวัดนางนองเชื่อกันว่าเพราะย่านบางนานองนี้เป็น เขตนิวาสถานเดิมของเครือญาติฝ่ายพระราชมารดาคือ  กรมสมเด็จพระศรีสุลาลัย  ดังจะเห็นว่าพระองค์และพระราชมารดาได้เคยทรงบูรณะปฏิสังขรณ์วัดในละแวกนั้นมาก่อนแล้ว  คือ  วัดราชโอรส  และวัดหนัง

        การบูรณะใหญ่ในสมัยรัชกาลที่ ๓ ทำให้ลักษณะศิลปกรรมที่ปรากฏในวัดเป็นไปตามความนิยมในยุคนั้น  คือ พระอุโบสถทำแบบมีระเบียงหน้าหลัง  หลังคาลดมุขหน้าหลังแบบหน้าบันชั้นลด ภายในพระอุโบสถประดิษฐานพระประธานบนฐานชุกชีปั้นลายปิดทองประดับกระจก

        พระพุทธรูปพระประธานองค์ใหญ่นี้เป็นพระปางมารวิชัยทรงเครื่อง  พระพักตร์และพุทธศิลปะเป็นแบบศิลปะสุโขทัย  เครื่องทรงที่ประดับอยู่เป็นชิ้นส่วนต่างหากจากองค์พระเฉพาะ มงกุฎทรงมีประวัติความเป็นมาอย่างสำคัญ กล่าวคือ เมื่อพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯปฏิสังขรณ์ พระปรางค์วัดอรุณราชวราราม  เมื่อถึงคราวจะยกยอดนภศูลสวมยอดปรางค์โปรดฯให้ยืมมงกุฏ  ทรงพระประธานวัดนางนองไปสวมบนนภศูลที่สร้างเตรียมไว้  ซึ่งถือเป็นเรื่องที่แปลก  และมีผู้พยายามตีความไปต่างๆ บ้างก็ว่าเป็นสัญญาว่าเจ้าฟ้ามงกุฏจะเป็นใหญ่ในแผ่นดินต่อไป  บ้างก็ว่า  เป็นสัญลักษณ์แสดงความเป็นจักรพรรดิราชของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว

        พระพุทธรูปทรงเครื่องพระประธานวัดนางนอง  ได้รับคำยกย่องว่าเป็นงานประติมากรรมชั้นยอดชิ้นหนึ่งของงานช่างสมัยรัชกาลที่ ๓  นับเป็นพระพุทธรูปที่ควรค่าแก่การไปสักการะอีกองค์หนึ่ง


1