พระอัฏฐารสศรีสุคตทศพลญาณบพิตร

สถานที่ประดิษฐาน    พระวิหาร  วัดสระเกศ  ราชวรมหาวิหาร  กรุงเทพมหานคร

พุทธลักษณะ             ศิลปะสุโขทัย

                                ปางประทานอภัย

                                 ขนาด  สูง ๕ วา ๑ ศอก ๑๐ นิ้ว

                                 วัสดุ  สำริดปิดทอง

        พระปางประทานอภัยเป็นปางที่ไม่ค่อยมีสร้างแพร่หลายนักพระอัฏฐารสองค์นี้เดิมประดิษฐานอยู่ที่วัดวิหารทอง  จังหวัดพิษณุโลกในรัชกาลที่ ๓ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงบูรณะปฏิสังขรณ์วัดสระเกศทั้งพระอาราม  โปรดให้เปลี่ยนจากเครื่องไม้ที่สร้างตั้งแต่ครั้งพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกฯ  มาเป็นตึก  แล้วสร้างพระวิหาร  พอดีกันกับที่วัดวิหารทองที่พิษณุโลกกลายเป็นวัดร้างจึงโปรดฯ  ให้เชิญพระอัฏฐารสลงมายังกรุงเทพฯ  เพื่อจะประดิษฐานไว้ยังพระวิหารวัดสระเกศ

        เมื่อสร้างพระวิหารนั้น  มีพระราชดำริว่าพระศรีศาสดาก็เป็นพระสำคัญอยู่ที่เมืองพิษณุโลกมาก่อนเช่นกัน  ควรที่จะให้มาประดิษฐานด้วยกันกับพระอัฏฐารส  จึงโปรดฯ ให้แก้พระวิหาร กั้นเป็นสองห้องอย่างวิหารพระโลกนาถฯ  วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม  แต่เมื่อเชิญพระอัฏฐารสเข้าประดิษฐานแล้วจะเชิญพระศรีศาสดาเข้า   ก็เห็นว่าที่จะประดิษฐานนั้นกระชั้นประตูทำให้มองดูองค์พระไม่ได้ถนัด  จึงโปรดฯ  ให้เชิญพระศรีศาสดาไปไว้ยังพระอุโบสถวัดสุทัศนฯ แทน  พระอัฏฐารสจึงประดิษฐานอยู่ ณ พระวิหารวัดสระเกศแต่เพยงองค์เดียวมาจนกระทั่งช่วงปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  จึงมีการอัญเชิญหลวงพ่อดุสิตมาไว้ยังห้องที่เคยกะจะไว้พระศรีศาสดา

        พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเติมสร้อยนามพระอัฏฐารส  เป็น พระอัฏฐารสศรีสุคตทศพลญาณบพิตร

        มีงานนมัสการพระอัฏฐารสฯ วันขึ้น ๑๑ ค่ำ  ถึงวันแรม ๒ ค่ำ เดือน ๑๒ โดยเปิดให้ประชาชนเข้าสักการะ  และปิดทองพระอัฏฐารสฯ จำลองเป็นประจำทุกปี


1