พระศรีศากยมุนี

สถานที่ประดิษฐาน      พระวิหารหลวง  วัดสุทัศนเทพวราราม  ราชวรมหาวิหาร  กรุงเทพมหานคร
พุทธลักษณะ               ศิลปะสุโขทัย  ปางมารวิชัย  ขัดสมาธิราบ

                                  ขนาด  ๓  วา  ๑ คืบ / ๓ วา ๔ นิ้ว สูง ๔ วา    

                                  วัสดุ สำริดลงรักปิดทอง         

        เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงสถาปนากรุงเทพฯเป็นราชธานีแห่งใหม่ของไทย  ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้สร้างวัดขึ้นในจุดที่กำหนดว่าเป็นกึ่งกลางพระนครมีพระราชประสงค์ให้เป็นการ ถ่ายแบบ จากวัดพนัญเชิง กรุงศรีอยุธยา  แล้วโปรดให้อัญเชิญ  "พระใหญ่"  จากวิหารหลวง  วัดมหาธาตุ สุโขทัยลงมาเพื่อไว้ยังวัดนี้  การขนย้ายพระพุทธรูปหล่อที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศครั้งนั้นทำโดยชักพระลงแพขนาดใหญ่ล่องมาตามแม่น้ำ  ซึ่งก็คงเป็นเรื่องใหญ่และเป็นที่ตื่นเต้นกันอยู่มาก  เมื่อมาถึงพระนครจอดทอดทุ่นอยู่หน้าพระตำหนักแพแล้วได้มีการสมโภชเป็นการใหญ่  หลังจากนั้นจึงเทียบท่าช้าง ชักพระขึ้นบกไปตามถนนเพื่อไปยังวัดที่สร้างใหม่ปรากฏว่า "พระใหญ่"  ไม่สามารถผ่านประตูเมืองได้ ต้องรื้อประตูและกำแพงส่วนหนึ่งออกเสียก่อน  การชักลากพระใหญ่มาที่วัดและยกขึ้นประดิษฐานบนรากพระวิหารที่ก่อเตรียมไว้นี้ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ ทรงพระอุสาหะเสด็จฯทรงร่วมทั้งที่ทรงประชวร

        "พระใหญ่"  องค์นี้  เป็นพระพุทธรูปศิลปสุโขทัย  แต่เนื่องจากที่ได้ "...กรำแดดฝน  ต้องไฟป่า..."  อยู่ที่สุโขทัยเป็นเวลานาน  เมื่อเชิญลงมาแล้วพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ทำการหล่อแก้ไขพุทธลักษณะให้ต้องด้วยพระบาลี และพระอรรถกถาเมื่อประดิษฐานแล้วผู้คนจึงพากันเรียกชื่อวัดกันว่าวัดพระใหญ่บ้างวัดพระโตบ้าง  ก่อนที่วัดนี้จะได้รับพระราชทานนามว่า  วัดสุทัศนเทพธาราม  ในรัชกาลที่  ๒  และแก้เป็นวัดสุทัศนเทพรารามในรัชกาลที่  ๓  ส่วนพระพุทธรูปได้รับการถวายนามว่า  "พระศรีศากยมุนี"  ในรัชกาลที่ ๔

        เมื่อพระบาทสมเด็จพระปรเมทรมหาอานันทมหิดลเสด็จสวรรคต พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลปัจจุบันทรงเชิญพระบรมราชสรีรางคารมาบรรจุที่ผ้าทิพย์ด้านหน้า พระพุทธบัลลังก์พระศรีศากยมุนีนี้และในวันที่  ๙  มิถุนายนของทุกปี  พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯจะเสด็จพระราชดำเนินถวายเครื่องราชสักการะถวายบังคม พระบรมสรีรางคารพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล  ณ  พระวิหารวัดสุทัศน์ฯ ก่อนเสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลคล้ายวันสวรรคต แห่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล เป็นประจำตลอดมา


1