พระพุทธมาหาชนก

 

สถานที่ประดิษฐาน     พระอุโบสถ  วัดปทุมคงคา  ราชวรวิหาร  (วัดสำเพ็ง)   ถนนทรงวาด  เขตสัมพันธวงศ์  กรุงเทพมหานคร       
พุทธลักษณะ              ศิลปะรัตนโกสินทร์    ปางมารวิชัยทรงเครื่อง ขัดสมาธิราบ

                                ขนาด  หน้าตัก  ๒.๒  เมตร  วัสดุโลหะปิดทอง

        สิ่งของใดๆก็ตามเมื่อสร้างขึ้นแล้ว  เมื่อมีการซ่อมแซมภายหลังก็เป็นโอกาสที่จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงไป สุดแต่ความนิยมหรือความคิดความเชื่อของผู้ซ่อมแซม  แม้แต่พระพุทธรูปพระประธานวัดสำเพ็งนี้ก็เป็นกรณีหนึ่งเช่นกัน

        วัดสำเพ็งเป็นวัดเก่าแก่มีมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา  ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนามทรงบูรณะทั้งพระอารามอุทิศพระราชกุศล แด่พระบรมราชชนกครั้งหนึ่ง  ต่อมาในรัชกาลที่  ๓  มีพระบรมราชานุญาต  ให้พระยาสวัสดิวารีบูรณะครั้งหนึ่ง  ครั้นในรัชกาลที่ ๔  โปรดให้พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมขุนราชสีหวิกรมซึ่งทรงกำกับกรมช่างศิลาและช่างสิบหมู่บูรณะเพิ่มเติม  ในครั้งนี้ได้เสริมฐานพระประธานให้สูงขึ้น  และต่อฐานซุกซีออกมาทำเป็นรูปเทวดาถือพุ่มฉัตรดอกไม้เงินดอกไม้ทอง  ที่สำคัญคือได้มีการซ่อมแปลงพระประธานคือพระพุทธมหาชนกจากเดิมที่  เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยมาเป็นพระพุทธรูปทรงเครื่อง

        พระพุทธรูปองค์นี้ไม่ปรากฏประวัติความเป็นมาที่ชัดเจน  ที่แน่นอนก็คือมีอยู่ก่อนการปฏิสังขรณ์ในรัชกาลที่ ๔  แต่จะประดิษฐานอยู่  ณ วัดแห่งนี้มาตั้งแต่ก่อนกรุงรัตนโกสินทร์  หรือจะสร้างขึ้นหรือเชิญมาจากที่อื่นเมื่อมีการบูรณะปฏิสังขรณ์  คราวหนึ่งคราวใดระหว่างครั้งรัชกาลที่ ๑  กับครั้งรัชกาลที่ ๓  ไม่ปรากฏหลักฐานเช่นกัน  อย่างไรก็ตามเมื่อซ่อมแปลงแล้ว  พระพุทธมหาชนก ก็มีลักษณะฝีมือช่างรัชกาลที่ ๔

        วัดปทุมคงคารามหรือวัดสำเพ็ง  เป็นสถานที่สำคัญแห่งหนึ่งโดยเฉพาะในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์  โดยเมื่อมีพิธีพระบรมศพหรือพระศพแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณหน้าวัด  แห่งนี้จะเป็นที่สำหรับทำพิธีลอยพระอังคาร(พระสรีรางคาร)  และหากมีช้างเผือกล้ม  เจ้าพนักงานจะห่อซากช้างด้วยผ้าขาวนำลงเรือแห่ไปถ่วงที่บริเวณหน้าวัดเช่นกัน


1