Kepada atau pada?
oleh
S. Nathesan
Perkataan kepada dan pada adalah antara sekian banyak kata tugas yang digunakan amat meluas oleh pengguna bahasa Melayu. Kedua-dua perkataan ini tergolong dalam kategori kata sendi nama dan lazimnya diletakkan di hadapan kata nama atau frasa nama untuk menyampaikan beberapa maksud yang tertentu. Oleh sebab kedua-dua perkataan ada fungsi dan makna yang berbeza, maka kedua-dua perkataan tidak boleh dianggap sebagai sinonim.
Walaupun demikian, masih ramai pengguna keliru akan penggunaan perkataan kepada dan pada dalam bahasa Melayu. Umpamanya, masih terdapat ayat-ayat seperti yang berikut dibina oleh pengguna bahasa Melayu:
1. *Tolong kirim salam pada Maimun.
2. *Belakangan ini masa Pak Ali banyak diberikan pada masjid
3. *Matanya terjunam pada muka saya.
Nyata ayat-ayat sedemikian tidak tepat penggunaan kata sendi pada dan oleh itu, wajarlah ayat tersebut diperbetul menjadi seperti yang berikut:
1a. Tolong kirim salam kepada Maimun
2a. Belakangan ini masa Pak Ali banyak diberikan kepada masjid.
3a. Matanya terjunam kepada muka saya.
Justeru makalah ini akan mencuba menjelaskan fungsi serta makna yang didukung oleh kedua-dua perkataan ini supaya kekeliruan tentang penggunaan kata kepada dan pada dapat dielakkan. Pada mulanya kita teliti dahulu fungsi perkataan kepada serta penggunaan yang tepat. Menurut Tatabahasa Dewan (1994), kata kepada digunakan untuk:
a. menyatakan sasaran yang merujuk manusia, haiwan, dan unsur mujarad seperti dalam ayat-ayat yang berikut:
i. Tolong sampaikan berita ini kepada En Raof. (sasaran kepada manusia)
ii. Berikan sedikit susu kepada anak kucing ini. (sasaran kepada haiwan)
iii. Kini rakyat Malaysia hendaklah memberi tumpuan kepada pemulihan ekonomi negara kita. (sasaran kepada unsur mujarad)
b. menyatakan pecahan seperti dalam ayat: ‘Para peserta dibahagikan kepada empat kumpulan’.
c. menyatakan perubahan keadaan seperti dalam ayat: ‘Keadaan tenang di stadium hoki bertukar kepada keadaan riuh rendah setelah Pasukan Malaysia menjaringkan gol pertamanya.’
Sekarang kita perhatikan fungsi serta penggunaan kata pada berikutnya. Kata pada selalunya digunakan untuk menunjukkan keterangan waktu dan tempat, serta digunakan dalam ungkapan ada + pada (manusia dan haiwan). Ringkasnya, kata pada digunakan untuk:
a. menunjukkan keterangan waktu seperti dalam ayat: ‘Pertunjukan itu akan bermula pada pukul 8.00 malam.
b. disusuli kata ada yang merujuk manusia dan haiwan seperti dalam ayat: ‘Surat itu ada pada pengetua.
c. digunakan di hadapan kata nama yang menunjukkan tempat bagi perbuatan sesuatu kata kerja seperti dalam ayat: ‘Sila turunkan tandatangan anda pada borang ini.’
Berdasarkan penjelasan di atas, jelaslah bahawa kata kepada dan pada memang tidak sama dari segi fungsi dan maknanya. Oleh itu, ayat, ‘Tolong kirim salam pada Maimun’ tidak tepat kerana pada tidaklah menyatakan sasaran. Dalam ayat ini, salam disasarkan kepada manusia, iaitu Maimun, manakala kata pada hanya digunakan untuk merujuk tempat atau masa. Justeru yang betul ialah ‘Tolong kirim salam kepada Maimun’.
Demikian juga ayat ‘*Belakangan ini masa Pak Ali banyak diberikan pada masjid’ tidak tepat kerana sasaran dalam ayat ialah masjid yang adalah kaitan dengan manusia, iaitu yang digunakan untuk tujuan ibadat. Walaupun masjid merujuk tempat, namun dalam ayat ini ‘masa Pak Ali’ disasarkan kepada masjid. Oleh yang demikian ayat yang tepat hendaklah dibina seperti: ‘Belakangan ini masa Pak Ali banyak diberikan kepada masjid’.
Berikutnya perhatikan penggunaan kepada yang tepat dalam beberapa ayat di bawah:
4. Pelajar-pelajar maktab itu telah menyampaikan cenderamata kepada pensyarah yang bersara itu. (sasaran yang merujuk manusia)
5. Kepada Tuhanlah kita berserah. (sasaran yang merujuk Tuhan)
6. Halaman buku itu dibahagi kepada dua untuk menjimatkan ruang. (yang menyatakan pecahan)
7. Warna hijau akan bertukar kepada biru kalau dicampur dengan kuning. (yang menyatakan perubahan keadaan)
8. Ular sawa yang ditangkap penduduk kampung diserahkan kepada pihak zoo Melaka. (sasaran kepada perbadanan yang ada kaitan dengan manusia)
9. Praveena selalu memberikan sisa-sisa makanan kepada kucing-kucing jirannya. (sasaran kepada haiwan)
10. Rancangan Malaysia Kelapan akan memberi tumpuan kepada pembasmian kemiskinan di kalangan rakyat. (sasaran kepada unsur mujarad)
Seterusnya, perhatikan penggunaan yang tepat bagi perkataan pada dalam ayat-ayat yang berikut ini:
11. Ibu meletakkan bungkusan itu pada meja makan. (menunjukkan keterangan tempat)
12. Pada zaman dahulu tidak ada banyak kemudahan seperti sekarang. (menunjukkan keterangan waktu)
13. Oleh sebab kedua-dua kakinya lumpuh, orang tua itu banyak bergantung pada kerusi rodanya untuk bergerak ke sana ke mari. ( menunjukkan tempat bagi perbuatan sesuatu kata kerja)
14. Karisma yang ada pada Sukarno cukup menakjubkan ramai orang. (yang merujuk manusia)
Dalam hal yang berkaitan, ada kalanya pengguna meletakkan kepada pada tempat yang tidak tepat dalam binaan ayat. Misalnya, dalam binaan ayat transitif (yakni kata kerja transitif yang harus disusuli objek) kata kepada tidak boleh diletakkan selepas kata kerja transitif seperti:
15. *Guru mengembalikan kepada murid-murid buku latihan mereka.
(Seharusnya: Guru mengembalikan buku-buku latihan murid kepada mereka.)
16. Kerajaan menyediakan kepada mangsa-mangsa banjir bekalan keperluan harian.
(Sepatutnya: Kerajaan menyediakan bekalan keperluan harian kepada mangsa-mangsa banjir.)
Dalam ayat-ayat ini, kata sendi kepada diletakkan selepas kata kerja transitif. Menurut peraturan, kata kerja transitif hendaklah disusuli oleh objek, dan bukannya unsur lain. Selain itu, ada juga pengguna yang menggunakan kata sendi ke pada tempat kepada kerana kekeliruan antara kepada dan ke. Lihat contoh ayat di bawah:
17. *Sumbangan itu belum dihantar ke pihak yang berkenaan. (Sepatutnya: Sumbangan itu belum dihantar kepada pihak yang berkenaan.)
18. *Tolong sampaikan cek ini ke Encik Wong. (Sepatutnya: Tolong sampaikan cek ini kepada Encik Wong).
Dalam kedua-dua ayat di atas, kata sendi kepada adalah tepat berbanding dengan kata sendi ke kerana pada lazimnya ke digunakan untuk menerangkan tempat atau arah yang dituju.
Demikianlah sedikit penjelasan serta beberapa contoh pemakaian ayat yang menunjukkan penggunaan kata kepada dan pada yang betul dan tepat. Daripada contoh serta fungsinya, amat jelas lagi bahawa kata kepada dan pada tidak boleh digunakan secara sewenang-wenangnya, tetapi menurut peraturan yang ditetapkan. Semoga sedikit penjelasan dalam makalah ini dapat membantu para pengguna bahasa Melayu menghilangkan kekeliruan antara pilihan kepada dan pada.